← Terug naar de interactieve trainingLESMATERIAAL · 60 SLIDES
AI voor leidinggevenden: van inspiratie naar een onderbouwde keuze
Alle lessen bij elkaar. Gebruik de afdrukfunctie van je browser om dit materiaal als PDF te bewaren. Antwoorden staan direct onder de opdrachten.
1 / 60 · Inzicht
Geef richting zonder alle tools te hoeven kennen
Als leidinggevende hoef je niet iedere AI-functie zelf te beheersen. Je kunt wel helpen bepalen welk werk aandacht verdient, wie de praktijk kent en wanneer een proef de moeite waard is.
Welkom, ik ben Erik
Ik ben Erik van der Veen, AI-trainer en online marketeer. In deze cursus verbind ik lessen uit mijn boek aan nieuwe, expliciet fictieve teamoefeningen. Je verkent mogelijkheden en maakt daarna keuzes. Niet door een technologieplan van tientallen pagina’s te schrijven, maar door één werkproces begrijpelijk af te bakenen.
Wat je aan het einde hebt
Je maakt een beperkte proefkaart, een rolverdeling en een besluitlog: een korte vastlegging van de keuze, het bewijs en wat nog onbekend is. De oefening gaat over het voorbereiden van een eerste weekbericht voor een fictief team buurtactiviteiten. Er wordt niets verzonden of aangeschaft.
Zo kun je meedoen
Reken op ongeveer drie uur. Je kunt alles zelfstandig op papier doen; samenwerken is optioneel. Er is geen betaald account of technische voorkennis nodig. Een toegestane AI-chat mag helpen bij fictieve concepten, maar de meegeleverde voorbeelden zijn voldoende. Gebruik geen echte personeels- of klantgegevens.
2 / 60 · Aan de slag
Welke ondersteuning zou het team merken?
Een fictief team organiseert buurtactiviteiten. Drie mogelijke AI-taken: A van bevestigde activiteitgegevens een eerste weekbericht schrijven; B verschillende namen voor een nieuwe leesgroep bedenken; C een personeelsbeoordeling automatisch laten beslissen.
Opdracht: Beschrijf bij A en B welk werk AI zou kunnen voorbereiden en welk oordeel bij een mens blijft. Kies één taak die je eerst zou willen verkennen. Leg uit waarom C niet zomaar een vergelijkbare kleine schrijfoefening is.
Voorbeeldantwoord
A kan een eerste tekst en indeling opleveren; een medewerker controleert afspraken en bruikbaarheid. B kan verschillende namen geven; het team kiest wat past en controleert zo nodig bestaand gebruik. Voor deze cursus kiezen we A, omdat het terugkerend en met bekende oefengegevens toetsbaar is. C heeft gevolgen voor mensen en is geen gewone concepttekst; daarvoor zijn andere deskundigheid, voorwaarden en bevoegdheden nodig. We voeren C niet uit. De eerste keuze is een leerkeuze, geen bewezen besparing.
3 / 60 · Inzicht
Verhelder het probleem vóór je een oplossing kiest
Een aantrekkelijk AI-antwoord kan je snel het gevoel geven dat er al een plan ligt. Toch kan het antwoord vooral de eerste, onduidelijke vraag netjes hebben uitgewerkt.
Uit mijn boek
In mijn boek adviseer ik om AI niet alleen voor het eindresultaat te gebruiken. Je kunt ook vragen, aannames en andere routes naar dat resultaat verkennen. Dat is een praktische les uit mijn werk, geen onderzoek dat een vaste opbrengst bewijst. Voor leidinggevenden betekent dit: maak eerst duidelijk welk probleem het team werkelijk wil oplossen.
Erik van der Veen — AI op de werkvloer, proefexemplaar (gecontroleerd: 2026-10-29)
Vraag naar het werk
“Ons weekbericht moet beter” kan betekenen dat schrijven lang duurt, informatie ontbreekt of lezers de actie niet vinden. Dat zijn verschillende problemen. Vraag wie het bericht gebruikt, wat nu misgaat en wat iemand na het lezen moet kunnen doen. Een betere schrijfstijl lost niet vanzelf een ontbrekende afspraak op.
Maak een voorlopige hypothese
Een hypothese is een verwachting die je wilt onderzoeken. Bijvoorbeeld: een eerste AI-concept kan het schrijfwerk verkorten zonder extra fouten. Die verwachting wordt pas nuttig als je ook controle- en herstelwerk meet. Eerst begrijpen, dan een kleine proef ontwerpen.
4 / 60 · Voorbeeld
Een terugkerend bericht is nog geen duidelijk probleem
Fictieve situatie: vier teamleden bereiden iedere week een kort overzicht van buurtactiviteiten voor. Bevestigde gegevens staan op losse oefenkaarten. Eén medewerker maakt daar een conceptbericht van.
Wat de leidinggevende eerst hoort
“Het bericht kost veel tijd en is vaak te lang.” Dat is een startpunt, geen meting. Misschien zit de tijd in het verzamelen van ontbrekende informatie, niet in het formuleren.
Vragen die verschil maken
Wie leest het bericht? Welke informatie moet erin? Wanneer zijn de gegevens compleet? Hoeveel tijd kost schrijven, controleren en herstellen afzonderlijk? Welke fouten komen terug?
Een afgebakende richting
De proef richt zich alleen op het maken van de eerste tekst uit al complete, fictieve activiteitkaarten. Het verzamelen van informatie en de uiteindelijke verzending blijven buiten de proef. Zo kun je leren over één onderdeel zonder het hele proces tegelijk te veranderen.
5 / 60 · Aan de slag
Maak van een wens een onderzoekbare vraag
Fictieve wens: “We moeten iets met AI, want ons interne weekbericht kan beter.” Er is nog geen tool gekozen en geen besparingsdoel afgesproken.
Opdracht: Schrijf vijf verhelderende vragen. Kies daarna één voorlopige proefvraag en twee aannames die je nog moet onderzoeken. Maak geen aankoopplan.
Voorbeeldantwoord
Vragen: wie leest het bericht; wat moet die lezer kunnen doen; welke fouten komen nu voor; waar gaat de tijd naartoe; welke gegevens zijn al compleet? Proefvraag: “Helpt een AI-eerste concept uit complete fictieve kaarten om een duidelijk weekbericht te maken met minder totale bewerkingstijd?” Aannames: de kaartgegevens zijn voldoende; het extra controlewerk blijft beperkt. Dit zijn verwachtingen om te testen, geen feiten over het echte team.
6 / 60 · Voorbeeld
Een zakmes is handig, maar niet alles tegelijk
AI kan schrijven, ordenen, varianten bedenken en vragen stellen. Een team hoeft niet al die mogelijkheden in één middag in een nieuw werkproces te veranderen.
Uit mijn boek
Ik beschrijf hoe een brede toolshow de ene deelnemer inspireert en de andere overweldigt. Wat voor mij een vertrouwd landschap is, kan voor een beginner een doolhof zijn. Daarom verbind ik verwondering aan toepassing en keuze: de tool volgt uit de taak.
Erik van der Veen — AI op de werkvloer, proefexemplaar (gecontroleerd: 2026-10-29)
Vertaling naar dit team
Laat drie korte mogelijkheden zien: een weekbericht, namen voor een leesgroep en een checklist voor klaarzetten. Vraag wat herkenbaar is en wat nog uitleg vraagt. Kies daarna één toepassing, niet de tool met de meeste functies.
Een bewuste niet-keuze
Voor deze ronde oefenen we alleen het weekbericht. Namen en checklists gaan op een later-lijstje. Dat is geen oordeel dat die toepassingen waardeloos zijn; het houdt de eerste proef klein genoeg om te begrijpen en te begeleiden.
7 / 60 · Aan de slag
Kies één taak en parkeer de rest
Fictieve kandidaten: weekbericht uit complete gegevens, nieuwe groepsnamen bedenken, uitgebreid jaarverslag uit ongesorteerde documenten. Het team heeft één uur oefentijd en geen toestemming om echte documenten te uploaden.
Opdracht: Kies één taak voor een eerste gezamenlijke proef. Benoem wat je nodig hebt, wat je niet gaat doen en één ondersteuningsbehoefte. Licht toe waarom een geparkeerde taak later wel nuttig kan zijn.
Voorbeeldantwoord
Een weekbericht uit drie fictieve kaarten past binnen de beperkte tijd en maakt controle mogelijk. Nodig: vaste kaarten, een handmatig voorbeeld, criteria en iemand die controleert. Niet doen: echte documenten uploaden of publiceren. Ondersteuning: samen één voorbeeld nalopen zodat iedereen begrijpt wat “correct” betekent. Het jaarverslag kan later waardevol zijn, maar ongesorteerde bronnen en onduidelijke toestemming maken het nu te groot. Ook de namenopdracht is een verdedigbare eerste keuze als het leerdoel creativiteit is; motiveer dan die andere keuze.
8 / 60 · Aan de slag
Onderstreep wat nog niet is aangetoond
Fictief voorstel: “Iedereen vindt AI leuk. Het schrijft ons weekbericht in één minuut, dus we besparen iedere week een uur. Daarom nemen we direct een betaald abonnement voor het hele team.”
Opdracht: Markeer minstens vier aannames of sprongen. Herschrijf het voorstel als een kleine verkenning zonder aankoop of resultaatbelofte.
Voorbeeldantwoord
Niet aangetoond: iedereen is enthousiast; één minuut omvat het hele proces; de huidige taak duurt een uur; ieder teamlid heeft een betaald abonnement nodig; de uitkomst is bruikbaar. Herschreven: “We verkennen met fictieve gegevens of een eerste AI-concept helpt bij het weekbericht. We bespreken verwachtingen, vergelijken met een handmatige versie en meten ook controle en herstel. Daarna besluiten we of een volgende beperkte proef zinvol is.”
9 / 60 · Kennischeck
Waar begint een zinvolle proef?
Kies zelf voordat je de toelichting leest. Vergelijk daarna de reden met jouw eigen afweging.
Een leverancier laat een indrukwekkende demo zien. Wat helpt jouw team het meest vóór een keuze?
- Nagaan welk herkenbaar werkprobleem je wilt onderzoeken en wat een bruikbare uitkomst is.
- Het grootste abonnement kiezen zodat niets ontbreekt.
- De demo als bewijs gebruiken dat jullie eigen proces sneller wordt.
Antwoord: A. Een demo laat mogelijkheden zien, maar niet automatisch waarde in jullie werk. Een taak, gebruiker en criteria maken een gerichte proef mogelijk.
10 / 60 · Reflectie
Wat zou jij eerst willen begrijpen?
Je hoeft nog geen AI-strategie af te hebben. Een goede eerste stap kan zijn dat je een terugkerend probleem duidelijker formuleert.
Opdracht: Noteer één kleine taak uit je eigen werk, zonder vertrouwelijke details. Schrijf op wie het werk kent, wat je nog niet weet en welke twee andere ideeën je voorlopig parkeert.
11 / 60 · Inzicht
Laat de mensen die het werk doen mee bepalen
Een leidinggevende ziet doelen en prioriteiten; een medewerker ziet vaak de kleine uitzonderingen en herstelstappen. Voor een bruikbare proef heb je beide perspectieven nodig.
Uit mijn boek
Ik beschrijf trainingen als tweerichtingsverkeer: ik breng voorbeelden, maar leer ook van vragen uit de zaal. Een opmerking over leren vragen stellen zette mij aan het denken. De managementles die we hier oefenen is dat herkenning en praktijkkennis het ontwerp van een proef kunnen verbeteren. Dat is geen reden om iedere suggestie automatisch uit te voeren.
Erik van der Veen — AI op de werkvloer, proefexemplaar (gecontroleerd: 2026-10-29)
Vraag vóór je overtuigt
Begin niet met een pitch waarom AI fantastisch is. Laat iemand vertellen welke stap lastig is, welke fout vaak terugkomt en wanneer een standaardantwoord niet past. Vraag daarna of je het probleem goed hebt begrepen. Zo kunnen ook rustige of kritische deelnemers invloed krijgen.
Maak de invloed zichtbaar
Leg vast welke inbreng het plan veranderde. Bijvoorbeeld: het team wil niet alleen schrijftijd meten, maar ook de tijd om afspraken terug te zoeken. Als je om input vraagt maar niets terugkoppelt, blijft onduidelijk wat medewerkers werkelijk konden beïnvloeden.
12 / 60 · Voorbeeld
Een vraag verandert het plan
Fictief gesprek. Leidinggevende: “We kunnen het bericht sneller laten schrijven.” Medewerker: “Ik besteed vooral tijd aan het uitzoeken welke locatie definitief is.”
Eerst terugvragen
“Wanneer is de locatie bevestigd, en waar zie je dat?” De medewerker legt uit dat conceptafspraken en definitieve afspraken door elkaar staan.
Het plan bijstellen
De proef gaat niet proberen ontbrekende locaties te raden. Eerst krijgt iedere oefenkaart een status: bevestigd of nog open. Alleen bevestigde gegevens mogen in de concepttekst; open punten komen apart.
Wat de leidinggevende terugkoppelt
“Jouw vraag veranderde onze invoerafspraak. We meten ook hoeveel tijd het kost om de status te controleren.” De medewerker heeft invloed op het ontwerp, maar hoeft niet alleen verantwoordelijk te worden voor alle risico’s of voor een aankoopbesluit.
13 / 60 · Aan de slag
Vat de taak terug voordat je een oplossing geeft
Fictieve medewerker: “Iedere vrijdag maak ik een kort overzicht. Ik krijg drie losse kaartjes. Soms is een tijd nog voorlopig. Ik wil vooral niet per ongeluk iets toezeggen dat nog niet vaststaat.”
Opdracht: Stel drie vragen zonder direct een tool voor te stellen. Schrijf daarna een terugkoppeling van maximaal 60 woorden en één ontwerpkeuze die uit de antwoorden zou kunnen volgen. Solo: noteer welke antwoorden je nog niet hebt.
Voorbeeldantwoord
Vragen: hoe herken je voorlopig versus bevestigd; wie bevestigt de tijd; hoe moeten open punten nu worden doorgegeven? Terugkoppeling: “Je maakt een overzicht uit drie kaarten. Je belangrijkste zorg is dat voorlopige tijden als afspraak worden gepubliceerd. Klopt het dat statuscontrole belangrijker is dan alleen sneller formuleren?” Ontwerpkeuze: aparte kop “nog te bevestigen” en een menselijke controle vóór vrijgave. Die keuze is voorlopig totdat de medewerker bevestigt dat dit het probleem goed beschrijft.
14 / 60 · Aan de slag
Maak ruimte voor verschillende leerbehoeften
Vier fictieve teamleden: A heeft veel met AI geoefend; B heeft nog nooit een chat gebruikt; C wil weten hoe fouten worden gevonden; D heeft weinig tijd en wil een concreet voorbeeld. Geen van deze beschrijvingen is een beoordeling van hun functioneren.
Opdracht: Ontwerp een start van tien minuten waarin ieder iets kan bijdragen. Benoem hoe iemand zonder account toch meedoet. Vermijd dat A alle beslissingen neemt of C als tegenstander wordt weggezet.
Voorbeeldantwoord
Twee minuten: doel en fictieve bronkaart lezen. Drie minuten: ieder markeert één nuttige mogelijkheid en één vraag. Drie minuten: samen een gegeven concept naast de bron controleren. Twee minuten: ieder kiest een aandachtspunt voor de proef. A kan een handeling voordoen, B kan op papier vergelijken, C helpt foutcriteria formuleren en D ziet een concreet product. Er wordt niet op snelheid of enthousiasme beoordeeld.
15 / 60 · Inzicht
Betrokken zijn is niet hetzelfde als mogen beslissen
Mandaat betekent dat iemand bevoegd is een bepaalde beslissing te nemen. De persoon die het handigst prompt, is niet vanzelf degene die over gegevensgebruik, budget of publicatie beslist.
Uit mijn boek
Ik beschrijf een kloof tussen mensen die in het dagelijkse werk experimenteren en mensen die over middelen en richting beslissen. Een gesprek met verschillende organisatielagen kan helpen om praktijkkennis aan eigenaarschap te verbinden. Dat is een observatie uit mijn trainingen, geen vaste indeling die voor iedere organisatie geldt.
Erik van der Veen — AI op de werkvloer, proefexemplaar (gecontroleerd: 2026-10-29)
Vier functies in de proef
Benoem wie het proces kent, wie de proef coördineert, wie de relevante voorwaarden beoordeelt en wie het vervolg mag besluiten. Eén persoon kan soms meer dan één functie hebben, maar maak dat expliciet. IT kan technische vragen beantwoorden; een inhoudelijke collega beoordeelt of de tekst de afspraken juist weergeeft.
Leg grenzen vast
Schrijf ook op welke beslissingen buiten de proef vallen. Meedoen aan een oefensessie is geen toestemming voor aankoop, externe publicatie of het gebruiken van vertrouwelijke informatie. Is de bevoegdheid onduidelijk, vraag dan eerst wie het besluit hoort te nemen.
16 / 60 · Voorbeeld
Een rolkaart voor het fictieve weekbericht
We oefenen op papier met een teamleider, medewerker, technisch adviseur en adviseur voor gegevensgebruik. Dit zijn voorbeeldrollen; echte bevoegdheden moeten in de eigen organisatie worden vastgesteld.
Werk en coördinatie
De medewerker beschrijft de huidige taak en controleert het concept naast de bron. De teamleider bewaakt tijd, leerdoel en de afgesproken omvang van de oefening.
Voorwaarden en besluit
De technisch adviseur verduidelijkt welke omgeving al is toegestaan. De gegevensadviseur helpt bij vragen over invoer en bewaarbeleid. De bevoegde besluitnemer bepaalt na de proef of een vervolg binnen het bestaande mandaat past.
Wat niemand stilzwijgend mag doen
Geen van deze fictieve rollen krijgt door deze cursus toestemming om echte documenten te uploaden of een abonnement af te sluiten. Bij onbekende voorwaarden blijft de werkvorm een papieren simulatie.
17 / 60 · Aan de slag
Wijs een eigenaar aan zonder alles bij één persoon te leggen
Fictieve taakverdeling: “De enthousiaste collega doet alles. Die kiest de tool, vult gegevens in, controleert het antwoord, koopt het abonnement en beslist over invoering.”
Opdracht: Splits dit in vier soorten werk: praktijkinhoud, coördinatie, voorwaarden en besluit. Wijs voorbeeldrollen aan en noem minstens twee beslissingen die eerst bevestiging van bevoegdheid vragen.
Voorbeeldantwoord
Praktijkinhoud: medewerker die de taak kent. Coördinatie: aangewezen proefleider. Voorwaarden: technische en gegevensadviseur waar relevant. Besluit: iemand met expliciet mandaat voor de volgende stap. Toolkeuze en gegevensgebruik moeten passen binnen al geldende toestemming; aankoop en bredere invoering vragen afzonderlijke bevoegdheid. De enthousiaste collega kan veel bijdragen, maar enthousiasme vervangt geen mandaat of onafhankelijke inhoudelijke controle.
18 / 60 · Aan de slag
Maak een onduidelijke bevoegdheid bespreekbaar
Een fictieve proefleider zegt: “Iedereen was bij de sessie, dus we mogen nu echte interne stukken gebruiken.” Er is geen vastgelegde afspraak over gegevens of omgeving.
Opdracht: Schrijf een korte reactie die het gesprek openhoudt en de onduidelijkheid oplost. Benoem wat je ondertussen wél kunt doen en aan wie je welke vraag stelt.
Voorbeeldantwoord
“Fijn dat iedereen meedacht. Deelname aan de sessie is nog geen bevestiging dat deze gegevens in deze omgeving mogen. We blijven nu bij de fictieve kaarten. Wie is bevoegd om de combinatie van taak, gegevens en tool goed te keuren, en welke voorwaarden gelden?” Vraag de aangewezen technische en gegevensverantwoordelijken om uitleg; laat de bevoegde besluitnemer de vervolgstap bevestigen. Niet alvast uploaden om de voortgang erin te houden.
19 / 60 · Kennischeck
Wie bepaalt de volgende stap?
Kies zelf voordat je de toelichting leest. Vergelijk daarna de reden met jouw eigen afweging.
De beste prompter vindt het prototype klaar. De afgesproken controleur heeft nog niet gekeken. Wat past bij de rolverdeling?
- De prompter beslist, want die begrijpt AI het beste.
- Eerst de afgesproken inhoudelijke controle en daarna besluit door de bevoegde persoon.
- Iedereen mag doorgaan zodra de tekst professioneel klinkt.
Antwoord: B. Vaardigheid met een tool vervangt niet de afgesproken controle of beslisbevoegdheid. Een prototype kan technisch klaar zijn terwijl de beoordeling nog openstaat.
20 / 60 · Reflectie
Wie moet jij nog horen?
Een goed proefplan bevat niet alleen een eigenaar, maar ook een manier om ontbrekende praktijkkennis en voorwaarden op te halen.
Opdracht: Noteer voor jouw mogelijke taak één praktijkdeskundige, één kritische vraag die je wilt horen en één bevoegdheid die je moet verduidelijken. Gebruik functies in plaats van persoonsgegevens.
21 / 60 · Inzicht
Maak van een bezwaar een bruikbare voorwaarde
Een kritische vraag kan een proef beter maken. Dat lukt vooral wanneer je het bezwaar niet wegwuift, maar ook niet laat eindigen als een algemeen gevoel dat niets mogelijk is.
Uit mijn boek
Ik schrijf dat enthousiasme voor AI en kritische vragen samen kunnen gaan. De praktische vervolgvraag is welke afspraken we maken over invoer en menselijke verantwoordelijkheid. In deze cursus vertalen we die houding naar een nieuwe fictieve oefening. Een bezwaar hoeft niet altijd opgelost te worden; het kan ook reden zijn om niet te starten.
Erik van der Veen — AI op de werkvloer, proefexemplaar (gecontroleerd: 2026-10-29)
Van uitspraak naar onderzoek
“AI maakt fouten” wordt: welke fouten zouden in dit bericht gevolgen hebben, en hoe vinden we ze? “Controle kost tijd” wordt: hoeveel tijd kost die controle ten opzichte van de huidige werkwijze? Zo krijgt het bezwaar een onderwerp, een toets en een eigenaar.
Laat ruimte voor een stop
Niet iedere onzekerheid kan binnen een kleine oefening worden opgelost. Als toestemming of een noodzakelijke controle ontbreekt, kies je een papieren route of stel je de proef uit. Dat is een inhoudelijk besluit, geen gebrek aan enthousiasme.
22 / 60 · Voorbeeld
Drie zorgen worden drie onderzoeksvragen
In het fictieve team worden drie bezwaren genoemd. Je wilt ze omzetten in concrete voorwaarden zonder te doen alsof daarmee alle risico’s verdwijnen.
De tekst kan fout zijn
Vraag: welke afspraken mogen niet veranderen? Voorwaarde: een collega vergelijkt datum, tijd, plaats en status van iedere activiteit met de oefenkaart. Eigenaar: inhoudelijke controleur.
Ik weet niet wat erin mag
Vraag: welke combinatie van taak, invoer en omgeving is al toegestaan? Voorwaarde: zolang dit onbekend is alleen papieren simulatie met fictieve gegevens. Eigenaar van de open vraag: aangewezen gegevens- en technische verantwoordelijken.
Controle kost ook tijd
Vraag: hoeveel tijd kost het hele traject? Voorwaarde: voorbereiding, maken, controleren en herstellen afzonderlijk noteren. Eigenaar: proefcoördinator. Een snelle eerste tekst telt niet als volledige tijdbesparing.
23 / 60 · Aan de slag
Zet een zorg om in een toetsbare afspraak
Fictieve uitspraken: “Straks neemt iedereen fouten over”; “Ik durf niet te vragen welke informatie mag”; “Het lijkt vooral extra werk voor mij.”
Opdracht: Schrijf per uitspraak een verhelderende vraag, een mogelijke maatregel en een verantwoordelijke functie. Benoem één omstandigheid waarin je de proef nog niet laat starten.
Voorbeeldantwoord
Fouten: welke afspraken zijn kritisch? Maatregel bronvergelijking vóór vrijgave, door inhoudelijke controleur. Onduidelijke invoer: waar kan iemand zonder drempel navragen wat mag? Maatregel één duidelijk aanspreekpunt en alleen fictieve data zolang toestemming onbekend is, door gegevensverantwoordelijke. Extra werk: welke extra stappen en hoeveel tijd? Maatregel totale tijd en verdeling van herstelwerk meten, door proefcoördinator. Niet starten met echte data als niemand de toestemming kan bevestigen. Een gesprek en een papieren oefening kunnen wel doorgaan.
24 / 60 · Aan de slag
Reageer op kritiek zonder te overtuigen ten koste van alles
Een fictief teamlid zegt: “Ik wil niet dat een onjuist bericht onder mijn naam naar buiten gaat.” De leidinggevende wil graag laten zien dat AI nuttig kan zijn.
Opdracht: Schrijf een reactie van maximaal 80 woorden die de zorg erkent, de proefgrens uitlegt en een concrete vraag stelt. Maak geen belofte dat er nooit fouten zullen zijn.
Voorbeeldantwoord
“Dat is een belangrijke zorg. In deze oefening maken we alleen concepten met fictieve gegevens; we versturen niets en gebruiken jouw naam niet. We willen juist ontdekken welke fouten kunnen optreden en hoeveel controle nodig is. Welke afspraak moet voor jou in elk geval gecontroleerd worden voordat een echt bericht ooit vrijgegeven zou kunnen worden?” De reactie nodigt uit tot inhoudelijke invloed en belooft geen foutloos systeem.
25 / 60 · Inzicht
Maak duidelijk wat wel, niet en nog onbekend is
“We doen voorlopig niets met AI” vertelt medewerkers nog niet waar ze terechtkunnen met vragen. Ook een algemene toestemming zegt weinig over een concrete taak, gegevenssoort of omgeving.
Uit mijn boek
Ik beschrijf dat een verbod zonder gesprek gebruik niet noodzakelijk zichtbaar maakt. Mijn praktische advies is om duidelijke voorwaarden te bespreken: tools, informatie en verantwoordelijkheid. Een eenvoudige vuistregel kan helpen opletten, maar is geen volledige juridische toets of algemene toestemming. De oefenkaart hieronder vervangt daarom geen organisatiebeleid.
Erik van der Veen — AI op de werkvloer, proefexemplaar (gecontroleerd: 2026-10-29)
Drie vakken op de kaart
Wel: een afgebakende taak in een al toegestane omgeving met passende invoer. Niet: de gegevens of handelingen die buiten die toestemming vallen. Onbekend: vragen die eerst naar de bevoegde persoon moeten. Door onbekend apart te zetten hoeft niemand een leeg vak als stilzwijgend akkoord te lezen.
Een aanvullend perspectief
NIST, het Amerikaanse normalisatie- en onderzoeksinstituut, biedt een vrijwillig AI-risicokader voor het ontwerpen, gebruiken en beoordelen van AI-systemen. Het onderstreept dat risico’s in hun gebruikscontext moeten worden bekeken. Het is geen Nederlandse wet of bewijs dat deze oefenkaart aan alle eisen voldoet.
NIST — AI Risk Management Framework (gecontroleerd: 2026-10-29)
26 / 60 · Voorbeeld
Een oefenkaart zonder verborgen toestemming
Dit is een fictieve afsprakenkaart voor een papieren oefening met het weekbericht. Een eventuele digitale stap is afzonderlijk afhankelijk van toestemming.
Taak en invoer
Taak: eerste tekst uit drie verzonnen activiteitkaarten maken. Invoer: uitsluitend die kaarten. Niet gebruiken: echte deelnemerslijsten, personeelsgegevens, interne financiële cijfers of vertrouwelijke documenten.
Omgeving en handeling
Omgeving: papier is altijd de route in deze oefening. Een gewone AI-chat alleen als die voor deze taak en invoer al is toegestaan. Geen accounts openen, bestanden koppelen, aankopen doen of berichten verzenden.
Controle en open vraag
Controleur vergelijkt alle afspraken en markeert open punten. Coördinator bewaakt de omvang. Onbekende toestemming wordt nagevraagd bij de aangewezen verantwoordelijke; zolang dat niet is opgelost blijft de digitale stap buiten de proef.
27 / 60 · Aan de slag
Vul de grens van de proef in
Fictieve situatie: je hebt drie verzonnen evenementkaarten en een papieren voorbeeldantwoord. Een collega stelt voor echte deelnemersgegevens toe te voegen “om het realistischer te maken”. Toestemming voor de digitale omgeving is onbekend.
Opdracht: Vul zes regels in: taak, toegestane invoer, omgeving, niet doen, controleur en open vraag. Leg uit waarom realisme hier geen reden is om extra gegevens te gebruiken.
Voorbeeldantwoord
Taak: eerste weekbericht oefenen. Invoer: alleen fictieve kaarten. Omgeving: papier zolang digitale toestemming onbekend is. Niet doen: echte deelnemersgegevens toevoegen, bestanden koppelen of verzenden. Controleur: collega die afspraken naast de kaarten legt. Open vraag: welke omgeving is voor deze taak en invoer toegestaan en wie bevestigt dat? De deelnemersgegevens zijn niet nodig om tekstkwaliteit te beoordelen; extra realisme maakt de proef niet automatisch leerzamer of toegestaan.
28 / 60 · Aan de slag
Schrijf een stopregel die iemand kan herkennen
Fictieve gebeurtenissen: A een activiteitkaart mist een locatie; B een collega wil een echt dossier invoeren zonder bevestigde toestemming; C het concept heeft een te lange openingszin.
Opdracht: Kies per gebeurtenis: verduidelijken, digitale stap stoppen of gericht verbeteren. Formuleer een concrete regel met wie daarna aan zet is. Gebruik niet alleen “wees voorzichtig”.
Voorbeeldantwoord
A verduidelijken: geen definitieve locatie invullen; vraag de bronhouder welke locatie bevestigd is. B digitale stap stoppen: geen dossier invoeren; vraag de bevoegde gegevensverantwoordelijke naar toestemming en voorwaarden. C gericht verbeteren: kort de opening in terwijl vaste afspraken behouden blijven, daarna hercontrole door de inhoudelijke collega. Niet ieder probleem vraagt dezelfde reactie, maar ieder vraagt een duidelijke volgende stap.
29 / 60 · Kennischeck
Wat betekent een onbekende toestemming?
Kies zelf voordat je de toelichting leest. Vergelijk daarna de reden met jouw eigen afweging.
De oefenkaarten zijn fictief, maar je weet niet of de gekozen chatomgeving gebruikt mag worden. Wat past bij de cursusroute?
- Toch proberen, want fictieve gegevens maken ieder gebruik toegestaan.
- Op papier oefenen en de digitale toestemming eerst navragen.
- Een collega laten inloggen zodat het niet jouw keuze is.
Antwoord: B. Fictieve invoer beperkt bepaalde risico’s, maar geeft niet automatisch toestemming voor iedere omgeving. De papieren route houdt het leren mogelijk terwijl de open vraag wordt uitgezocht.
30 / 60 · Reflectie
Welke vraag moet vóór jouw proef beantwoord zijn?
Je hoeft niet alle vragen zelf op te lossen. Je moet wel weten welke vragen nog openstaan en wie de bevoegdheid of expertise heeft om ze te beantwoorden.
Opdracht: Noteer één concrete stopregel en één aanspreekpunt in functietermen. Schrijf daarnaast welke veilige oefenroute overblijft als het antwoord nog niet bekend is.
31 / 60 · Inzicht
Kies een proef die klein genoeg is om van te leren
Een proef is een afgebakende poging om een verwachting te toetsen. Implementatie betekent dat je iets daadwerkelijk in de gewone werkwijze opneemt. Die twee stappen vragen niet hetzelfde bewijs of dezelfde afspraken.
Uit mijn boek
Ik adviseer om inspiratie te vertalen naar één herkenbare toepassing die klein genoeg is om te proberen. Niet “we gaan AI invoeren”, maar bijvoorbeeld onderzoeken hoe een eerste tekstversie kan helpen. De proef in deze cursus is een nieuwe fictieve uitwerking van die les, geen beschreven klantproject.
Erik van der Veen — AI op de werkvloer, proefexemplaar (gecontroleerd: 2026-10-29)
Maak de vraag smaller
Wij testen een eerste weekbericht uit drie vaste oefenkaarten. We testen niet tegelijk informatieverzameling, automatische verzending, nieuwe software en taakverdeling in de hele organisatie. Die begrenzing maakt het makkelijker om te begrijpen waar een verschil vandaan komt.
Spreek vooraf af wat je bekijkt
Kies kwaliteit, totale bewerkingstijd en bruikbaarheid voor de lezer. Leg ook vast welke fouten niet acceptabel zijn. Een foutieve datum mag bijvoorbeeld niet worden goedgemaakt door een soepelere stijl. Een proef kan zinvol zijn ook als de conclusie is dat de huidige handmatige aanpak beter past.
32 / 60 · Voorbeeld
De vaste bron voor onze weekberichtproef
Alle gegevens hieronder zijn verzonnen. Ze vormen de volledige bron voor de volgende opdrachten. “Bevestigd” is een status binnen de oefening, geen claim over echte evenementen.
Kaart A — bevestigd
Tekenmiddag voor volwassenen: 12 juni, 14.00–15.00 uur, zaal Lijn. Maximaal acht plaatsen. Aanmelden vóór 8 juni bij de organisator. Materialen zijn aanwezig.
Kaart B — bevestigd
Boekenruil: 14 juni, 10.00–11.00 uur, zaal Blad. Maximaal twee boeken per bezoeker meenemen. Aanmelden is niet nodig.
Kaart C — deels open
Wandelmoment: 16 juni, 09.00–10.00 uur. Startplek nog te bevestigen. Aanmelden bij de organisator vóór 13 juni. De startplek mag niet worden geraden; zet deze activiteit bij open punten zolang de locatie ontbreekt.
Gevraagd product
Een conceptweekbericht van maximaal 130 woorden met twee kopjes: “Bevestigd” en “Nog te bevestigen”. Alle afspraken moeten kloppen. Er wordt niets verzonden. Voor de proef vergelijk je zowel een handmatig als een AI-ondersteund concept met precies deze bron. Voor een toegestane chatroute kun je de complete opdracht hieronder gebruiken. Op papier maak je zelf een versie of vergelijk je later de gegeven prototypes.
Maak een conceptweekbericht van maximaal 130 woorden met de kopjes Bevestigd en Nog te bevestigen. Gebruik alleen de onderstaande fictieve bron. Behoud alle afspraken. Zet een activiteit met ontbrekende kerninformatie bij Nog te bevestigen en vul niets zelf in. Spreken gegevens elkaar tegen, stel dan eerst een vraag. Verstuur niets.
Kaart A — bevestigd: tekenmiddag voor volwassenen, 12 juni, 14.00–15.00 uur, zaal Lijn. Maximaal acht plaatsen. Aanmelden vóór 8 juni bij de organisator. Materialen aanwezig.
Kaart B — bevestigd: boekenruil, 14 juni, 10.00–11.00 uur, zaal Blad. Maximaal twee boeken per bezoeker meenemen. Aanmelden niet nodig.
Kaart C — deels open: wandelmoment, 16 juni, 09.00–10.00 uur. Startplek nog te bevestigen. Aanmelden bij de organisator vóór 13 juni.
33 / 60 · Aan de slag
Schrijf de eerste versie van je proefkaart
Gebruik de vaste bron met tekenmiddag, boekenruil en wandelmoment. Het doel is een begrijpelijk eerste weekbericht, niet een automatische publicatieketen.
Opdracht: Vul in: proefvraag, invoer, gewenste uitkomst, buiten scope, drie criteria en stopregel. Maak de kaart zo concreet dat een collega zonder het voorgaande gesprek begrijpt wat er wordt getest.
Voorbeeldantwoord
Proefvraag: helpt een AI-concept bij een correct kort weekbericht uit drie fictieve kaarten? Invoer: volledige kaarten A/B/C. Uitkomst: maximaal 130 woorden, kopjes Bevestigd en Nog te bevestigen. Buiten scope: echte gegevens, verzamelen van ontbrekende informatie, aankoop en verzending. Criteria: alle vaste afspraken behouden; open startplek niet ingevuld; totale tijd inclusief controle/herstel vastgelegd. Stopregel: ontbrekende toestemming voor de digitale route → papier; onduidelijke bron → eerst verduidelijken. Voeg de drie kaarten bij de kaart zelf, niet alleen “zie eerdere slide”.
34 / 60 · Aan de slag
Maak verschil tussen vereist en prettig
Voor het fictieve weekbericht noemt het team vijf wensen: juiste tijden, open startplek zichtbaar, een mooie openingszin, maximaal 130 woorden en een speels lettertype.
Opdracht: Maak een onderscheid tussen noodzakelijke kwaliteitscriteria en voorkeuren. Voeg één criterium toe over gebruiksgemak. Leg uit wat je doet als een mooie versie de startplek verzint.
Voorbeeldantwoord
Noodzakelijk: tijden juist, open startplek zichtbaar, afgesproken woordlimiet. Gebruiksgemak: de aanmeldacties zijn per activiteit herkenbaar. Mooie opening en speels lettertype zijn voorkeuren, geen vervanging van inhoud. Een verzonnen startplek maakt de versie niet geschikt; herstel die fout en controleer opnieuw. Het kan nodig zijn een voorkeur te schrappen om de belangrijke informatie binnen 130 woorden te houden.
35 / 60 · Inzicht
Meet niet alleen hoe snel de tekst verschijnt
Een AI-concept kan snel op het scherm staan terwijl voorbereiding, controle en herstel veel werk vragen. Voor een bruikbare vergelijking moet je dezelfde procesgrens gebruiken.
Een eerlijke meetafspraak
Noteer bij beide werkwijzen voorbereiding, maken, controleren en herstellen. Gebruik dezelfde fictieve bron en dezelfde kwaliteitscriteria. Een handmatige tekst zonder eindcontrole vergelijken met een volledig gecontroleerde AI-tekst zou geen gelijke vergelijking zijn. Ook de verdeling van werk over mensen hoort erbij.
Leertijd apart zichtbaar
Een eerste oefening bevat uitleg en zoeken naar een passende opdracht. Noteer die eenmalige leertijd apart, maar laat hem niet verdwijnen uit de bespreking. Maak duidelijk of je alleen terugkerende bewerkingstijd vergelijkt of ook de voorbereiding van de proef meetelt.
Kleine cijfers, beperkte conclusie
Eén fictieve proef zegt weinig over een heel jaar. Gebruik het resultaat om de volgende vraag te kiezen: blijft de kwaliteit overeind bij andere kaarten, en is de controlelast werkbaar? Vermijd een jaarbesparing te berekenen alsof alle weken identiek zijn en het kleine voorbeeld al representatief is.
36 / 60 · Voorbeeld
Een snelle eerste tekst is maar één deel van de tijd
De onderstaande minuten zijn verzonnen oefencijfers, geen gemeten opbrengst van AI. Beide routes eindigen in een concept dat dezelfde afgesproken inhoudscontrole heeft doorlopen.
Handmatige route
Voorbereiden 8 minuten, schrijven 14, controleren 6, herstellen 2. Totaal: 30 minuten.
AI-ondersteunde route
Voorbereiden 5 minuten, genereren/bewerken 3, controleren 12, herstellen 6. Totaal: 26 minuten. Het verschil in terugkerende bewerkingstijd is 4 minuten, niet 27 minuten.
Wat nog ontbreekt
Er was daarnaast 20 minuten gezamenlijke leertijd. Die is niet in de 26 minuten verwerkt en moet apart worden meegenomen in de afweging. De oefencijfers zeggen nog niets over andere berichten, werkdrukverdeling, abonnementskosten of blijvende resultaten.
37 / 60 · Aan de slag
Beoordeel de proefcijfers zonder te overdrijven
Gebruik de fictieve vergelijking: handmatig 30 minuten, AI-ondersteund 26 minuten, plus 20 minuten eenmalige gezamenlijke leertijd. In beide versies waren na herstel de gecontroleerde afspraken juist.
Opdracht: Bereken het verschil in terugkerende bewerkingstijd. Bereken ook de AI-route inclusief eenmalige leertijd voor deze eerste proef. Schrijf een conclusie van maximaal 70 woorden met één vervolgvraag.
Voorbeeldantwoord
Terugkerend verschil: 30 − 26 = 4 minuten minder in dit voorbeeld. Eerste proef inclusief leertijd: 26 + 20 = 46 minuten, dus 16 minuten meer dan de handmatige 30 minuten als je die leertijd volledig aan deze proef toerekent. Conclusie: “Het fictieve voorbeeld laat een mogelijk kleiner terugkerend tijdverschil zien, maar de eerste proef kost extra leertijd. We weten nog niet of dit bij andere berichten standhoudt. Hoeveel controle en herstel vraagt een volgend bericht?”
38 / 60 · Aan de slag
Kies een gewone én een lastige bron
Je wilt het weekbericht niet alleen testen met complete gegevens. Mogelijke extra gevallen: A alle afspraken compleet; B een startplek ontbreekt; C twee verschillende tijden voor dezelfde activiteit zonder duidelijke correctie.
Opdracht: Schrijf per geval wat je van het systeem én de menselijke controle verwacht. Leg uit waarom drie succesvolle proeven nog geen onbeperkte invoering rechtvaardigen.
Voorbeeldantwoord
A: juiste afspraken overnemen; controleur vergelijkt ze met de bron. B: startplek niet raden, open punt melden; controleur kijkt of dit duidelijk blijft. C: tegenstrijdigheid benoemen en om bevestiging vragen; controleur laat geen tijd vrijgeven voordat de bronhouder duidelijkheid geeft. Drie proeven tonen gedrag in een kleine set, niet alle mogelijke uitzonderingen. Gebruik de uitkomst hoogstens voor een volgende beperkte stap met passende voorwaarden.
39 / 60 · Kennischeck
Welke tijdvergelijking is bruikbaar?
Kies zelf voordat je de toelichting leest. Vergelijk daarna de reden met jouw eigen afweging.
Een concept verschijnt in drie minuten, maar vraagt achttien minuten controle en herstel. Wat neem je mee?
- Alleen de drie minuten, want dat is de AI-prestatie.
- Alleen de tijd die de leidinggevende kwijt is.
- Het hele afgesproken proces, inclusief voorbereiding, controle en herstel bij beide routes.
Antwoord: C. Voor de waarde in het werk telt het complete proces. Anders kan snelle generatie verborgen herstelwerk of een verschuiving van werkdruk maskeren.
40 / 60 · Reflectie
Wat zou voor jou voldoende reden zijn om verder te testen?
Je hebt nu een afgebakende vraag, criteria en een manier om tijd te bekijken. Die onderdelen moeten bij elkaar passen.
Opdracht: Schrijf één voorwaarde voor doorgaan en één reden om te stoppen of bij te stellen. Maak duidelijk welke uitkomst je nog niet kunt beoordelen met deze kleine proef.
41 / 60 · Inzicht
Maak van een werksessie een leerproces
Een gezamenlijke AI-werksessie hoeft geen technisch evenement te zijn. Het kan een kort, goed voorbereid moment zijn waarop mensen een herkenbaar probleem onderzoeken en hun bevindingen vergelijken.
Uit mijn boek
Ik beschrijf een praktische hackathon als een werksessie: kies een probleem, verzamel passende invoer, maak kleine experimenten, toets de uitkomst en neem een vervolgbesluit. Niet de mooiste demo, maar het leren staat centraal. De nieuwe oefening hieronder gebruikt fictieve informatie; het boek geeft geen toestemming om vertrouwelijke documenten in een tool te zetten.
Erik van der Veen — AI op de werkvloer, proefexemplaar (gecontroleerd: 2026-10-29)
Betrek verschillende perspectieven
Laat iemand het dagelijkse werk vertegenwoordigen, iemand kritische vragen stellen en iemand de voorwaarden of het mandaat bewaken. Je hoeft niet iedere rol met een andere persoon te vullen in een papieren oefening. Benoem dan wel vanuit welk perspectief je kijkt.
Bewaak de afloop
Eindig met stoppen, aanpassen en opnieuw testen, of een volgende beperkte stap voorstellen. Leg de reden vast. Een enthousiaste presentatie zonder besluit laat onduidelijk wie daarna wat moet doen. Een besluit zonder bewijs is evenmin voldoende: laat zien welke criteria zijn beoordeeld.
42 / 60 · Voorbeeld
Een uur met een duidelijk begin en einde
Dit is een fictieve sessieopzet voor het weekbericht. Alle deelnemers krijgen dezelfde drie oefenkaarten en dezelfde criteria. Een papieren route is gelijkwaardig voor het leerdoel.
De eerste twintig minuten
0–10: doel, rollen, bron en grenzen bespreken. 10–20: een handmatige opzet maken en aangeven welke informatie bevestigd of open is.
De volgende vijfentwintig minuten
20–35: één AI-ondersteund concept maken in een al toegestane omgeving, of het gegeven concept op papier onderzoeken. 35–45: inhoud, bruikbaarheid en genoteerde tijd vergelijken. Bij papier noteer je dat het een simulatie is, geen gemeten toolprestatie.
De laatste vijftien minuten
45–55: bespreken wat werkte, wat niet en welke vraag nog openstaat. 55–60: eigenaar, vervolgbesluit en volgend controlemoment vastleggen. De tijden zijn een ontwerp voor een oefensessie, geen bewering dat iedere groep binnen een uur klaar is.
43 / 60 · Aan de slag
Ontwerp een sessie waarin iedereen kan bijdragen
Je hebt een fictief team van vier mensen, een uur en de drie activiteitkaarten. Eén persoon wil graag demonstreren, één wil vooral controleren en twee hebben nog weinig ervaring.
Opdracht: Maak een programma met vijf blokken die samen zestig minuten zijn. Benoem per blok een resultaat. Zorg dat iedereen een inhoudelijke bijdrage kan leveren en dat er tijd is voor een besluit.
Voorbeeldantwoord
10 minuten doel/bron/rollen → gedeelde criteria. 10 minuten handmatige opzet → vergelijkingsversie. 15 minuten concept onderzoeken of maken → prototype en vragen. 15 minuten gezamenlijk controleren → concrete bevindingen per criterium. 10 minuten besluit → stoppen, aanpassen of beperkte vervolgstap met eigenaar. Samen 60 minuten. De demonstrator bedient eventueel de tool, de anderen markeren bronnen en beoordelen. Bij papier onderzoekt iedereen het gegeven concept; niemand hoeft voor deze sessie een account te openen.
44 / 60 · Aan de slag
Beoordeel de mooie maar foutieve demo
Gebruik de fictieve bron uit “De vaste bron voor onze weekberichtproef”. Prototype A: “Beleef een fantastische buurtweek! Teken op 12 juni van 14.00 tot 16.00 uur in zaal Lijn: twaalf plekken, aanmelden vóór 8 juni. Ruil op 14 juni van 10.00 tot 11.00 uur onbeperkt boeken in zaal Blad. Wandel op 16 juni vanaf 09.00 uur vanaf het gemeentehuis.”
Opdracht: Zoek minstens vier concrete afwijkingen of ongefundeerde claims. Kies of dit prototype vrijgegeven, hersteld of zonder controle verder getest mag worden. Noem ook welke benodigde informatie ontbreekt.
Voorbeeldantwoord
Afwijkingen: tekenmiddag eindigt 15.00, niet 16.00; maximaal acht plaatsen, niet twaalf; boekenruil maximaal twee boeken per bezoeker, niet onbeperkt; startplek wandeling is nog open, gemeentehuis is verzonnen. Ontbrekend: onder meer eindtijd wandeling 10.00, aanmelding wandeling vóór 13 juni bij organisator, geen aanmelding nodig voor boekenruil, aanwezige tekenmaterialen en doelgroep volwassenen. Niet vrijgeven of ongecontroleerd doorgaan. Eerst herstellen en opnieuw langs alle bronafspraken leggen; de prettige presentatie compenseert de fouten niet.
45 / 60 · Inzicht
Vraag om bewijs dat een resultaat bruikbaar is
Een modelantwoord kan overtuigend klinken zonder de opdracht correct uit te voeren. Als leidinggevende hoef je niet ieder woord zelf te controleren, maar je moet wel begrijpen wat de controle heeft aangetoond.
Van oordeel naar aanwijzing
Vraag niet alleen “is het goed?”, maar “welke bronafspraken zijn vergeleken en welke afwijkingen zijn gevonden?” Een controleur kan dan laten zien waar een tijd veranderde of een open punt werd ingevuld. Dat maakt bespreking concreter dan een cijfer of een algemene indruk.
Wat de leveranciersbron zegt
OpenAI waarschuwt in zijn helpcentrum dat ChatGPT onjuiste of misleidende antwoorden kan geven en daarbij soms zeker klinkt. Belangrijke informatie moet daarom met betrouwbare bronnen worden gecontroleerd. Dat ondersteunt de bronvergelijking in deze oefening, maar schrijft niet voor hoe jouw organisatie iedere specifieke taak moet beoordelen.
OpenAI — Does ChatGPT tell the truth? (gecontroleerd: 2026-10-29)
Beoordeel ook bruikbaarheid
Een feitelijk juiste tekst kan nog onduidelijk zijn voor de lezer. Vraag of de actie zichtbaar is en of open punten herkenbaar blijven. Houd beide beoordelingen apart: inhoud klopt, maar structuur moet beter; of prettig leesbaar, maar bronfout. Zo weet je welke verbetering nodig is.
46 / 60 · Voorbeeld
Een soberder versie die je kunt controleren
Prototype B is een handmatig uitgewerkt oefenvoorbeeld, geen werkelijk gemeten AI-resultaat. Leg het naast de drie vaste activiteitkaarten.
Bevestigd
“Tekenmiddag voor volwassenen: 12 juni, 14.00–15.00 uur, zaal Lijn. Maximaal acht plaatsen; materialen aanwezig. Meld je vóór 8 juni aan bij de organisator. Boekenruil: 14 juni, 10.00–11.00 uur, zaal Blad. Neem maximaal twee boeken per bezoeker mee. Aanmelden is niet nodig.”
Nog te bevestigen
“Wandelmoment: 16 juni, 09.00–10.00 uur. Startplek nog te bevestigen. Aanmelden bij de organisator vóór 13 juni.”
Voorlopig oordeel
De bronafspraken zijn behouden en de open startplek is zichtbaar. De tekst blijft ruim onder 130 woorden. Dat maakt B een bruikbaar oefenconcept, niet automatisch een vrijgegeven echt bericht of bewijs van een structureel efficiënter proces.
47 / 60 · Aan de slag
Kies op criteria, niet op uitstraling
Prototype A bevat de eerder gevonden bronfouten. Prototype B bewaart de afspraken en markeert de open startplek. Voor deze fictieve sessie is nog geen echte tijdmeting met een tool uitgevoerd.
Opdracht: Maak een beoordeling met inhoud, bruikbaarheid en bewijs over tijd. Geef per onderdeel een conclusie. Kies daarna een passende vervolgstap en benoem wat je nog niet mag concluderen.
Voorbeeldantwoord
Inhoud: A voldoet niet; B behoudt de gegeven afspraken. Bruikbaarheid: B maakt aanmeldacties en open startplek zichtbaar, eventueel door een collega laten nalezen. Tijd: geen gemeten toolresultaat beschikbaar, dus geen besparing vastgesteld. Vervolg: B als oefenreferentie gebruiken voor een kleine, toegestane test met tijdregistratie. Niet concluderen dat AI het hele proces sneller maakt of dat echte publicatie al is toegestaan.
48 / 60 · Aan de slag
Verbeter de werkwijze, niet alleen de tekst
In een fictieve proefsessie wordt de open startplek steeds toch ingevuld. Het team herstelt dat iedere keer handmatig. De bron bevat wel duidelijk “nog te bevestigen”.
Opdracht: Bedenk twee aanpassingen: één aan de opdracht en één aan het controleproces. Schrijf een nieuwe testverwachting. Leg uit wanneer je ondanks die aanpassingen zou stoppen.
Voorbeeldantwoord
Opdracht: “Zet activiteiten met ontbrekende kerninformatie onder Nog te bevestigen; vul niets aan.” Controleproces: controleur markeert vóór het schrijven alle open velden en vergelijkt die apart met het concept. Testverwachting: de startplek blijft open en verschijnt niet als definitieve afspraak. Stop of kies handmatig als de fout blijft terugkomen en de controlelast of gevolgen niet aanvaardbaar zijn binnen de afgesproken proef. Een extra instructie is een te testen maatregel, geen garantie.
49 / 60 · Kennischeck
Welke demo verdient een volgende proef?
Kies zelf voordat je de toelichting leest. Vergelijk daarna de reden met jouw eigen afweging.
A is aantrekkelijk maar bevat een bronfout. B is minder sprankelend maar voldoet aan de afgesproken inhoudscriteria. Wat is een passend oordeel?
- A, want enthousiasme is het belangrijkste bewijs.
- B kan een basis zijn voor beperkt verder testen; controle en voorwaarden blijven nodig.
- B mag daardoor automatisch in de hele organisatie worden ingevoerd.
Antwoord: B. Een correct prototype is een betere leerbasis, maar het is nog geen bewijs over alle taken of toestemming voor brede invoering.
50 / 60 · Reflectie
Welke bevinding veranderde jouw oordeel?
Een goede werksessie hoeft niet te eindigen met meer enthousiasme. Ze moet eindigen met een beter onderbouwde keuze.
Opdracht: Noteer één concrete bevinding, één beperking van het bewijs en één volgende vraag. Schrijf erbij wie die vraag kan beantwoorden en welke stap daarop wacht.
51 / 60 · Inzicht
Een vervolgkeuze is geen blanco toestemming
Na een proef kun je stoppen, aanpassen en opnieuw testen, of een volgende beperkte stap voorstellen. “Doorgaan” krijgt pas betekenis als je ook zegt waarmee, onder welke voorwaarden en tot wanneer.
Drie verdedigbare uitkomsten
Stoppen kan passen als de taak weinig waarde heeft of de voorwaarden niet uitvoerbaar zijn. Aanpassen past wanneer een concreet probleem te onderzoeken is. Beperkt doorgaan past wanneer de geteste criteria voldoende steun geven voor een volgende afgebakende stap. Het zijn geen rapportcijfers voor het enthousiasme van het team.
Leg bewijs en onzekerheid naast elkaar
Schrijf wat werkelijk is bekeken en wat alleen een verwachting is. Een papieren simulatie toont dat je een werkwijze kunt doordenken; een echte proef geeft informatie over die specifieke uitvoering. Geen van beide bewijst zonder meer wat er bij alle toekomstige berichten gebeurt.
Maak de volgende controle zichtbaar
Koppel iedere vervolgkeuze aan een eigenaar, omvang en controlemoment. Bijvoorbeeld: twee extra fictieve berichten testen, daarna kwaliteit en totale tijd bespreken. Nieuwe gegevenssoorten, tools of externe handelingen vragen een nieuwe beoordeling; ze vallen niet automatisch onder het eerdere besluit.
52 / 60 · Voorbeeld
Een besluitlog in zes korte regels
Een besluitlog legt vast waarom een keuze is gemaakt. Dit fictieve voorbeeld volgt op een papieren vergelijking van twee weekberichtconcepten, zonder echte toolmeting.
Aanleiding en bewijs
Aanleiding: eerste tekst uit activiteitkaarten onderzoeken. Bewijs: prototype A bevat bronfouten; handmatig voorbeeld B voldoet aan de gecontroleerde afspraken. Tijdwinst is niet gemeten.
Besluit en grens
Besluit: geen invoering; eerst twee extra fictieve gevallen onderzoeken. Grens: geen echte gegevens, verzending of aankoop. Digitale route alleen na bevestiging van bestaande toestemming; anders papier.
Eigenaar en terugkoppeling
Eigenaar: aangewezen proefcoördinator. Controle: inhoudelijke collega legt iedere afspraak naast de bron. Terugkoppeling: na de twee gevallen bespreekt de bevoegde besluitnemer kwaliteit, herstelwerk en open voorwaarden. Noteer een concrete datum zodra de sessie daadwerkelijk gepland is.
53 / 60 · Aan de slag
Eindproduct A: jouw beperkte proefkaart
Gebruik het weekbericht of een vergelijkbaar laagrisico fictief schrijfproces. Werk ongeveer zes minuten. Je mag het voorbeeld aanpassen, maar maak geen stilzwijgende sprong naar echte gegevens.
Opdracht: Schrijf één zelfstandige kaart met doel, doelgroep, proefvraag, invoer, resultaat, omvang, criteria, buiten scope en stopregel. Voeg de volledige fictieve bron toe of gebruik de bron hieronder uit het voorbeeldantwoord. Noteer ook welke toestemming nog moet worden bevestigd.
Voorbeeldantwoord
Voorbeeldkaart: doel duidelijke activiteitinformatie; doelgroep fictieve teamleden; vraag of een eerste concept helpt zonder extra bronfouten. Invoer: “Tekenmiddag voor volwassenen, 12 juni 14.00–15.00, zaal Lijn, max. acht, materialen aanwezig, aanmelden vóór 8 juni bij organisator. Boekenruil 14 juni 10.00–11.00, zaal Blad, max. twee boeken per bezoeker, geen aanmelding. Wandeling 16 juni 09.00–10.00, startplek open, aanmelden vóór 13 juni bij organisator.” Resultaat: max. 130 woorden onder Bevestigd/Nog te bevestigen. Omvang: één gewone en één gewijzigde fictieve bron. Criteria: afspraken juist, open punten niet ingevuld, totale tijd bij echte proef vastgelegd. Buiten scope: echte data, aankoop, verzending. Stop: onbekende digitale toestemming → papier. Vraag wie de omgeving voor deze taak en invoer mag bevestigen.
54 / 60 · Aan de slag
Eindproduct B: een expliciete rolverdeling
Je proefkaart is inhoudelijk duidelijk. Nu moet iemand kunnen zien wie het werk doet, wie controleert en wie een vervolgstap mag besluiten.
Opdracht: Maak vier regels met functie, taak, beslisgrens en overdracht. Gebruik praktijkmedewerker, proefcoördinator, voorwaardenadviseur en bevoegde besluitnemer als voorbeeld. Voeg een regel toe voor afwezigheid van de controleur.
Voorbeeldantwoord
Praktijkmedewerker: levert fictieve bron, beschrijft huidig werk en is de inhoudelijke controleur die het concept naast de bron controleert; beslist niet over aankoop; draagt concept en bronvergelijking over. Proefcoördinator: bewaakt omvang en registreert bevindingen; geeft niet zelfstandig toestemming voor nieuwe data; levert proeflog. Voorwaardenadviseur: verduidelijkt tool/invoerafspraken binnen eigen expertise; neemt niet automatisch het inhoudelijke publicatiebesluit; geeft open voorwaarden door. Bevoegde besluitnemer: kiest vervolg binnen vastgesteld mandaat; legt grens en reden vast. Controleur afwezig: geen vrijgave; wijs vooraf een passende vervanger aan of stel de beoordeling uit. In een solo-oefening benoem je de perspectieven, maar claim je geen echte organisatorische goedkeuring.
55 / 60 · Inzicht
Werk afspraken bij als de situatie verandert
Een kleine proef kan goed verlopen en toch onvoldoende zijn voor een andere toepassing. Een nieuw model, andere gegevens of een groter publiek kan veranderen wat je moet controleren.
Verandering is een nieuw beoordelingsmoment
Als het team van een fictieve weektekst naar echte externe communicatie wil, veranderen invoer, gevolgen en bevoegdheden. Neem die stap niet op als een automatisch vinkje. Vraag opnieuw welke voorwaarden gelden, wie de inhoud kan beoordelen en welke gevolgen een fout kan hebben.
Blijf leren zonder eindeloos te experimenteren
Plan een passend evaluatiemoment en bespreek kwaliteit, totale tijd, werkdrukverdeling en vragen van medewerkers. Stop een proef die geen duidelijke leerwaarde meer heeft. Bewaar alleen informatie die nodig en toegestaan is voor de beoordeling; maak geen archief van echte gevoelige invoer om je leerproces te bewijzen.
Een werkafspraak is concreet
Een bruikbare afspraak noemt taak, omgeving, invoer, controle, eigenaar en herbeoordeling. Deze cursus levert een oefenversie daarvan, geen organisatiebeleid, juridische verklaring of certificaat. Laat een werkelijke afspraak beoordelen door de daarvoor aangewezen mensen.
56 / 60 · Voorbeeld
Een klein verzoek kan de proef wezenlijk veranderen
Fictieve vervolgvraag: “Het weekbericht ziet er goed uit. Kunnen we de AI nu ook automatisch naar alle bezoekers laten mailen, met hun namen en voorkeuren?”
Wat verandert
Er komen persoonsgegevens, een adressenbestand, een externe handeling en mogelijk andere technische koppelingen bij. De eerdere proef ging alleen over concepttekst uit fictieve kaarten.
Een passende reactie
“Dat is een ander proces dan we hebben getest. We gaan nu niet verzenden of gegevens koppelen. Eerst beschrijven we doel, benodigde gegevens, toestemming, controle en beslisbevoegdheid voor die mogelijke vervolgstap.”
Wat wel behouden blijft
De geleerde broncontrole en duidelijke tekststructuur kunnen nuttig blijven. Een leerresultaat mag je meenemen; toestemming en bewijs over een nieuwe toepassing kun je niet zomaar meeverhuizen.
57 / 60 · Aan de slag
Eindproduct C: besluit op basis van het beschikbare bewijs
Fictief dossier: prototype A had fouten; handmatig voorbeeld B was correct. De papieren vergelijking liet zien welke controles nodig zijn. Digitale toestemming is nog onbekend. De getallen 30 en 26 minuten uit de cursus waren uitsluitend verzonnen rekenvoorbeelden, geen werkelijk gemeten tijden.
Opdracht: Schrijf een besluitlog met keuze, bewijs, beperking, voorwaarden, eigenaar en volgend moment. Kies stoppen of een beperkte volgende leerstap; onderbouw waarom brede invoering nu niet volgt.
Voorbeeldantwoord
Keuze: beperkte papieren vervolgproef met twee extra fictieve gevallen, geen invoering. Bewijs: we hebben bronfouten gevonden en een correct handmatig referentieconcept. Beperking: geen echte toolprestatie of tijdwinst gemeten; 30/26 waren rekenvoorbeelden. Voorwaarden: geen echte data, verzending of aankoop; digitale toestemming eerst navragen. Eigenaar: proefcoördinator verzamelt bevindingen, inhoudelijke collega controleert, bevoegde persoon beoordeelt vervolg. Moment: na twee gevallen een nieuwe bespreking plannen. Brede invoering volgt niet omdat bewijs, toestemming en gevolgen daarvoor nog onvoldoende onderzocht zijn. Stoppen is ook verdedigbaar als het team deze vraag niet belangrijk genoeg vindt.
58 / 60 · Aan de slag
Controleer of je drie documenten bij elkaar passen
Leg je proefkaart, rolverdeling en besluitlog naast elkaar. Je zoekt nu naar tegenstrijdigheden tussen documenten, niet alleen naar mooie formuleringen.
Opdracht: Controleer vijf punten: dezelfde taak en gegevens; dezelfde grens aan handelingen; aangewezen controleur; bevoegd vervolg; onderscheid tussen gemeten en gesimuleerd. Noteer één mogelijke fout en de correctie. Laat een collega meelezen of gebruik de voorbeeldcontrole op papier.
Voorbeeldantwoord
Voorbeeldfout: de proefkaart zegt “alleen fictieve kaarten”, maar het besluitlog zegt “volgende week echte deelnemerslijst koppelen”. Correctie: die stap valt buiten scope en wordt niet uitgevoerd; eerst een apart voorstel met beoordeling van gegevens, omgeving en bevoegdheid. Andere controles: geen verzending als niemand vrijgeeft; eigenaar niet verwarren met besluitnemer; 26 minuten niet als echte meting presenteren. Een consistente set zegt wat je wel weet, wat je nog onderzoekt en wie daarna aan zet is.
59 / 60 · Kennischeck
Wat rechtvaardigt een volgende stap?
Kies zelf voordat je de toelichting leest. Vergelijk daarna de reden met jouw eigen afweging.
De papieren oefening was leerzaam. Er zijn nog geen echte toolmetingen en geen bevestigde digitale toestemming. Welke conclusie past?
- Het hele team kan nu automatisch overstappen.
- De oefening geeft aanknopingspunten voor een begrensde vervolgvraag; toestemming en werkelijk gedrag moeten nog worden onderzocht.
- De oefencijfers bewijzen alvast een vaste jaarlijkse besparing.
Antwoord: B. Een leerzaam voorbeeld is geen meting van echte prestaties of toestemming voor invoering. Maak het vervolg even expliciet begrensd als de eerste proef.
60 / 60 · Reflectie
Kies een gesprek dat het werk verder helpt
Je hoeft niet met alle antwoorden terug te komen. Je kunt als leidinggevende wel een betere vraag, een heldere grens en een afgesproken volgende stap brengen.
Opdracht: Noteer één gesprek dat je wilt voeren, welke praktijkkennis je wilt ophalen en welke beslissing nog niet genomen is. Neem je drie oefendocumenten mee als gespreksmateriaal, niet als al goedgekeurd beleid. Plan pas een echte proef wanneer de benodigde voorwaarden en bevoegdheden duidelijk zijn.
Bronnen
Bijgewerkt: 2026-10-29. Erik van der Veen · erikvanderveen.nl