33 ChatGPT-tips

Als je wilt dat ChatGPT een goede tekst voor je schrijft, moet je het behandelen als een collega die aan de slag gaat met jouw opdracht. Een collega kan ook niet "zomaar even" een blogartikel, mail of websitetekst uit zijn mouw schudden. Die wil weten: voor wie is de tekst, wat is het doel, hoe lang moet het zijn, welke punten moeten erin, en welke toon past.

Als je een vraag heel "gewoon" stelt, krijg je vaak ook een heel gewoon antwoord terug. Laat je ChatGPT daarentegen een super-expert spelen, dan wordt het antwoord vaak veel rijker, concreter en creatiever. Je mag best overdrijven in de rolomschrijving — hoe scherper en specifieker de rol, hoe beter ChatGPT snapt welke kant het op moet.

Je kunt ChatGPT trainen om in jóuw stijl te schrijven. Dat doe je door eerst voorbeelden te geven van teksten waar jij tevreden over bent. Laat ChatGPT vervolgens optreden als een taalexpert die je stijl analyseert. Daarna kun je bij elke nieuwe tekst vragen om in jouw tone of voice te schrijven.

In plaats van meteen om een uitgewerkte tekst te vragen, kun je ChatGPT eerst inzetten als structuurcoach. Je krijgt dan verschillende mogelijke structuren, zoals probleem-oorzaak-oplossing, vraag & antwoord, stap-voor-stap of verhaalvorm. Kies de structuur die je doel en doelgroep het beste ondersteunt.

Elke tekst heeft een doel. Het helpt enorm om dat doel bewust en concreet te maken, samen met ChatGPT. Denk aan doelen zoals: informeren, geruststellen, overtuigen, activeren, inspireren. Je schrijft dan niet "zomaar een tekst", maar tekst met gericht effect.

Een tekst gaat niet alleen over wat je zegt, maar ook over hoe iemand zich voelt als hij het leest. Denk aan: opluchting, vertrouwen, urgentie, nieuwsgierigheid, hoop. Zo stuur je niet alleen op inhoud, maar ook op beleving.

Als ChatGPT een tekst voor je heeft geschreven, kun je vragen welke vragen wel en niet beantwoord zijn. Zo ontdek je wat je vergeten bent, waar je niet duidelijk genoeg bent, en waar je misschien slapende honden wakker maakt.

Elke opdracht bevat impliciete aannames. Je kunt die expliciet maken door ChatGPT te vragen welke aannames het doet over je vraag, doelgroep, doel en context. Klopt iets niet? Dan corrigeer je dat voordat de tekst geschreven wordt.

Je kunt ChatGPT vragen om te reageren alsof het 20 verschillende interne stakeholders is: hun mening, wat ze goed vinden, waar ze kritisch op zijn. Kies rollen zoals visionair, jurist, ondernemer, financieel expert, pessimist, optimist. Zo zie je in één klap waar enthousiasme zit en waar weerstand ligt.

Je kunt stakeholders ook met elkaar laten praten. Bijvoorbeeld: de jurist is kritisch op risico's en formuleringen, de ondernemer benadrukt kansen en snelheid — beiden bevragen elkaar. Ideaal als voorbereiding op lastige meetings.

ChatGPT kan meer dan vertalen. Het kan ook meedenken over toon, cultuur en gevoeligheden. Zo krijg je niet alleen correcte taal, maar ook een beter gevoel voor hoe je boodschap overkomt in een andere cultuur.

Als je een zin of tekst van ChatGPT niet prettig vindt, gebruik dat om je prompt te verbeteren. Vraag ChatGPT welke schrijftechniek of stijlvorm werd gebruikt en vermijd die in toekomstige prompts. Zo leer je welke stijlelementen je wel of niet wilt.

Voor simpele vragen is de gratis versie prima. Maar voor serieuzer tekstwerk loont de betaalde versie. Het Denken/Thinking-model redeneert beter en is sterker in complexe opdrachten zoals tone of voice, structuur en meerdere rondes redactie.

In Canvas zie je je tekst groot in beeld, met ernaast de chat. Je kunt gericht zeggen: "Pas alleen de inleiding aan" of "Herschrijf alleen deze alinea in een andere toon." ChatGPT verandert dan alleen het deel dat jij aanwijst — de rest blijft staan. Ideaal om teksten te finetunen.

De grootste kracht van ChatGPT zit in diepgaand onderzoeken en samenhangende rapporten schrijven. Ideaal voor whitepapers, longreads, interne memo's en uitgebreide kennisartikelen.

Je kunt ChatGPT laten schrijven op verschillende niveaus van creativiteit. Temperatuur 0 is voorspelbaar en veilig, temperatuur 2 is maximaal creatief en verrassend. Speel hiermee en ontdek welke "stand" het beste bij jou en je doelgroep past.

Je hoeft niet alles te typen. Je kunt een gesprek voeren met je stem, of de dicteerfunctie gebruiken om rommelig je ideeën in te spreken. ChatGPT zet het om in een logische, gestructureerde tekst. Ideaal voor onderweg.

In Personalisatie (Custom Instructions) kun je vastleggen wie jij bent, voor welke doelgroep je schrijft, in welke taal, welke tone of voice je prettig vindt, en of je graag lijstjes of tabellen ziet. Vanaf dat moment zijn al je nieuwe chats beter "voorgewarmd" op jouw manier van werken.

In de betaalde versie kun je je eigen GPT bouwen. Dit is een maatwerk-assistent met jouw productinformatie, FAQ's, handleidingen, richtlijnen en tone-of-voice-documenten. Ideaal voor klantservice, tekstschrijven of interne communicatie.

Een superprompt is een prompt die voor jou een betere prompt maakt. In plaats van zelf na te denken over alle onderdelen, laat je ChatGPT jou uitvragen en de prompt opbouwen. Na afloop beoordeel je samen de kwaliteit.

Je kunt ChatGPT vragen om jou eerst uit te horen met 10 vragen over inhoud, doel, lengte en toon. Eventueel met multiple choice. Op basis van jouw antwoorden maakt ChatGPT dan eerst een goede prompt, en daarna pas de tekst.

Je kunt ChatGPT hetzelfde onderwerp laten uitleggen op totaal verschillende niveaus: van wetenschapper tot kind van zeven. Je kunt ook metaforen inzetten om ingewikkelde onderwerpen te koppelen aan iets dat je al kent.

Je kunt ChatGPT vragen om kritisch naar een tekst te kijken als een ervaren redacteur. Je krijgt een analyse, een lijst verbeterpunten én een opgepoetste versie. Daarop kun je verder bouwen.

In plaats van direct te schrijven, kun je eerst om een alinea-indeling vragen: introductie, probleemschets, uitleg, voorbeelden, afronding met call-to-action. Als de opbouw logisch voelt, laat je ChatGPT de tekst uitwerken, eventueel alinea voor alinea.

Laat ChatGPT variëren in formaliteit van 1 (extreem informeel) tot 5 (extreem formeel). Meestal zul je ergens rond 3 uitkomen. Spreekt een bepaalde toon je aan? Gebruik die voortaan als standaard.

Laat ChatGPT je tekst stapsgewijs opbouwen: vraag 4 varianten per alinea, kies de beste, en ga door. Het kost iets meer tijd, maar je hebt veel meer controle en minder corrigeerwerk achteraf.

Hoe goed ChatGPT ook schrijft, het weet niet alles zeker en kan dingen verzinnen (hallucineren). Bij feiten, cijfers, wetgeving en medische info moet je nooit blind varen op één antwoord. Gebruik ChatGPT als startpunt en structuurmaker, niet als eindstation van de waarheid.

Plak eigen research, beleidsdocumenten, productinformatie of interne richtlijnen in ChatGPT. Zo voorkom je dat het dingen "erbij verzint" en zorg je dat je teksten kloppen met jouw organisatie.

Je hoeft niet altijd from scratch te beginnen. Vaak heb je al een tekst die te lang, te ingewikkeld of te wollig is. Laat ChatGPT versimpelen naar B1-niveau, inkorten of scanbaar maken met tussenkoppen en bullets.

Na een lang gesprek waarin je stap voor stap naar het resultaat bent gekomen, vraag je ChatGPT welke prompt je aan het begin had moeten geven. Bewaar die "ideale prompts" in een document — na een tijdje heb je een persoonlijke verzameling van bewezen prompts.

Een sterke basistekst kun je in allerlei vormen inzetten. Eén keer goed nadenken over inhoud wordt ineens meerdere uitingen: LinkedIn-post, nieuwsbrieffragment, homepage-intro, social posts en elevator pitch.

Maak van de eindcontrole een vaste ChatGPT-ronde. Zo dwing je jezelf tot een eindcheck met focus, in plaats van "even snel doorlezen en publiceren".

ChatGPT is geen veilige plek voor álle soorten informatie. Wees terughoudend met namen, BSN, klantnummers, medische gegevens en vertrouwelijke contracten. Verander waar mogelijk namen in initialen of beschrijvingen. Zo profiteer je van de kracht van ChatGPT, maar houd je privacy wél in het oog.