Beter prompten: van vraag naar bruikbaar resultaat

Welkom, ik ben Erik

Ik ben Erik van der Veen, AI-trainer en online marketeer. In deze cursus oefenen we met herkenbare taken: een uitnodiging, een verrassend idee, een duidelijke uitleg en een bruikbaar overzicht. Je hoeft geen technische termen te leren om beter te kunnen sturen. Een prompt is hier de opdracht die je aan een AI-chat geeft.

Wat je gaat maken

Je bouwt een eigen set van drie prompts, met invulvelden, voorbeelden en testgevallen. Een testgeval is een kleine proef met bekende invoer en een omschreven verwachting. Zo bewaar je niet alleen mooie woorden, maar een aanpak die je opnieuw kunt beoordelen.

Zo werk je zelfstandig

Reken op ongeveer tweeënhalf uur, met ruimte om te pauzeren. Gebruik desgewenst een toegestane gewone AI-chat; een betaald abonnement is niet nodig. Zonder account werk je op papier met de gegeven concepten en voorbeeldantwoorden. Alle situaties zijn fictief. Kies steeds eerst zelf voordat je het voorbeeld opent.

Concept A

“Ontdek een onvergetelijke creatieve belevenis vol inspiratie en bijzondere ontmoetingen. Dit wil je niet missen!”

Concept B

“Zin om te tekenen? Op 9 juni ben je van 14.00 tot 16.00 uur welkom in zaal Het Atelier. Materialen zijn aanwezig. Meld je vóór 5 juni aan bij de organisator.”

Voorbeeldantwoord

B bevat datum, tijd, plaats, materiaal en aanmeldactie. A klinkt enthousiast, maar vertelt niet wat de lezer moet weten of doen. Een mogelijke verbetering is “tekenmiddag voor volwassenen” opnemen. “Iedereen krijgt gratis les” toevoegen zou geen verbetering zijn: dat staat niet in de situatie.

Begin bij de lezer

Stel je voor wie het resultaat straks gebruikt. Een deelnemer wil weten waar en wanneer iets gebeurt; een organisator wil misschien een checklist. Hetzelfde onderwerp vraagt dan een ander resultaat. Schrijf eerst op wat iemand na het lezen moet weten of kunnen doen. Dat maakt kiezen tussen twee antwoorden veel eenvoudiger.

Maak drie toetsbare afspraken

Voor onze uitnodiging kiezen we: alle gegeven afspraken blijven kloppen; de aanmeldactie is zichtbaar; de tekst is maximaal 70 woorden. Een vriendelijke toon is welkom, maar een ontbrekende datum weegt zwaarder. Je maakt zelf die rangorde. Tel woorden en vergelijk afspraken, in plaats van alleen te voelen of het professioneel klinkt.

Waarom dit past bij prompten

OpenAI, de maker van ChatGPT, adviseert in zijn helpcentrum duidelijke opdrachten met passende context en stapsgewijze verbetering. Dat is een algemeen vertrekpunt, geen garantie voor elk antwoord. De concrete oefencriteria in deze cursus helpen je zelf zien of een wijziging werkt.

OpenAI — Prompt engineering best practices for ChatGPT (gecontroleerd: 2026-10-29)

Voorbeeldantwoord

Prompt: “Schrijf namens het team een warm bedankkaartje van maximaal 45 woorden voor een collega die hielp bij het inpakken van 30 welkomstpakketjes. Gebruik gewone taal en geen rijm. Het is geen afscheid of jubileum.” Mogelijk kaartje: “Bedankt voor je hulp bij het inpakken van de 30 welkomstpakketjes. Fijn dat je met ons meedeed! Een warme groet van het hele team.” De tekst houdt het bedankje bij de gegeven bijdrage.

Verkennen

“Bedenk tien korte namen voor een ruilboekenkast. Verdeel ze over speels, rustig en buurtgericht. Vermijd Engelse woorden.” Een mogelijke speelse naam is “Blad voor blad”; een buurtgerichte naam is “Boeken van de buurt”. Je zoekt breedte, nog geen winnaar.

Kiezen

“Vergelijk de namen ‘Blad voor blad’, ‘De Leeskast’ en ‘Boeken van de buurt’ op begrijpelijkheid en herkenbaarheid als ruilplek. Geef per naam één voordeel en één nadeel. Kies nog niet voor mij.” Hier zoek je afwegingen. “De Leeskast” is kort, maar zegt niet vanzelf dat ruilen mag.

Wat je hiervan meeneemt

Een antwoord kan uitstekend zijn voor het verkeerde doel. Vraag eerst om ideeën als je mogelijkheden wilt ontdekken; vraag om vergelijking als je al opties hebt. Het werkwoord in je opdracht helpt je die keuze zichtbaar maken.

Voorbeeldantwoord

“Book Heaven” is niet Nederlands. “Boeken van de hele buurt” telt vijf woorden en is te lang. Vervangingen kunnen “Boekenhoek” en “Buurtboeken” zijn. De andere drie voldoen aan taal en maximaal drie woorden. Of een naam al als merk wordt gebruikt kun je niet uit dit concept afleiden; een AI-lijst is daarvoor geen onderzoek. Voor een echte naamkeuze moet dat afzonderlijk worden nagegaan.

Prompt A

“Bedenk vijf namen voor een fictieve ruilboekenkast.”

Prompt B

“Bedenk vijf Nederlandse namen voor een fictieve ruilboekenkast. Maximaal drie woorden per naam. Geef één speelse en één rustige optie; de andere drie mogen variëren.”

Zo vergelijk je eerlijker

Gebruik dezelfde tool en beschikbare instellingen, in afzonderlijke nieuwe gesprekken. Noteer de prompts en antwoorden. Beoordeel beide op dezelfde criteria. De tekst kan per keer verschillen; één vergelijking bewijst niet dat B altijd beter werkt. Zonder tool kun je aangeven welke eisen B expliciet maakt en een mogelijk antwoord bij beide schrijven.

Voorbeeldantwoord

Voorbeeld: V1 “Bedenk vijf namen voor een plantenruil.” Criteria: Nederlands, maximaal drie woorden, duidelijk plantengericht. Antwoord: “Groen voor groen; Plantmaatjes; De Ruiltuin; Een nieuw blaadje; Stek je hand uit.” Sterk: plantenthema. Gemis: de laatste naam telt vier woorden. Dat concrete gemis wordt later een verbeterdoel; je hoeft niet meteen de hele lijst af te keuren.

Van algemeen naar passend

“Maak een programma” kan van alles betekenen. Voor een kennismaking met zes nieuwe vrijwilligers, twintig minuten en zonder scherm heb je andere ideeën nodig dan voor een studiedag. Doelgroep, tijd, beschikbare middelen en gewenste uitkomst helpen de opdracht afbakenen. Een uitvoerig verhaal over de inrichting van het kantoor helpt meestal niet.

Scheid vast van vrij

Schrijf welke afspraken vaststaan en waar AI mogelijkheden mag voorstellen. Een tijdsduur kan vast zijn, de werkvorm nog vrij. Daardoor kun je creativiteit vragen zonder dat de basis mee verandert. Geef onbekende informatie een naam, bijvoorbeeld “locatie nog te bepalen”, in plaats van die leegte stilzwijgend te laten vullen.

Werk met een kleine contextkaart

Gebruik voor een terugkerende taak vijf regels: doel, gebruiker, vaste gegevens, vrije keuzes en ontbrekende informatie. Die kaart is geen verplicht formulier voor iedere korte vraag. Ze helpt vooral wanneer je merkt dat het antwoord steeds dezelfde verkeerde aanname maakt.

De contextkaart

Doel: elkaars naam en interesse leren kennen. Groep: zes volwassenen die elkaar nog niet kennen. Tijd: twintig minuten. Middelen: papier en pennen, geen scherm. Vrij: werkvorm. Niet gewenst: wedstrijd of persoonlijke ontboezemingen.

De aangescherpte opdracht

“Bedenk drie werkvormen voor deze kennismaking. Geef per werkvorm stappen, minuten en benodigdheden. Gebruik de contextkaart hieronder. Kies geen winnaar; laat mij vergelijken.” Je plakt de volledige kaart onder de opdracht.

Een mogelijk resultaat

Een duo-interview kan bestaan uit twee minuten uitleg, zes minuten praten in duo’s en twaalf minuten voorstellen in de groep. Samen twintig minuten. Een schema met een video-intro past niet bij de afgesproken middelen. Je gebruikt context dus ook als controle achteraf.

Voorbeeldantwoord

“Bedenk twee kennismakingswerkvormen voor zes volwassenen die elkaar nog niet kennen. Doel: namen en interesses leren kennen. Er is twintig minuten, papier en pennen, geen scherm. Geef per optie stappen met minuten en benodigdheden. Vermijd wedstrijden en persoonlijke ontboezemingen.” De muurkleur en koffie veranderen deze opdracht niet; telefoonnummers en personeelsdossiers zijn niet nodig. Voeg geen persoonsgegevens toe om de prompt indrukwekkender te maken.

Voorbeeldantwoord

“Vast: boekenruil 12 september, 15.00–17.00 uur, zaal De Bladzijde, drie tafels, geen budget voor aankopen. Vrij: aankleding en twee korte activiteiten. Bedenk vijf ideeën die binnen deze grenzen passen. Geef per idee benodigdheden en een mogelijk knelpunt; doe geen aankopen.” Passend: bezoekers laten een zelfgeschreven aanbeveling bij een boek leggen, als papier/pennen beschikbaar blijken. Afvallend: een betaalde spreker boeken. Een idee met onbekende materialen blijft een voorstel met een open punt, geen bevestigde uitvoering.

Vraag naar beslissende informatie

Bij een uitnodiging zijn datum en doelgroep belangrijk. Bij een namenlijst kun je vaak direct beginnen met een paar verschillende stijlen. Vraag dus niet standaard om tien vragen. Laat maximaal twee of drie vragen stellen die het resultaat echt veranderen. Zo voorkom je dat een eenvoudige taak een lang intakegesprek wordt.

Maak aannames zichtbaar

Als je vooral wilt verkennen, kun je voorlopige aannames toestaan. Laat ze dan bovenaan noemen en bevestig ze vóór een definitief concept. “Ik neem aan dat iedereen een laptop heeft” is een keuze die je kunt corrigeren. Zonder die zichtbaarheid kan een bruikbaar klinkend programma ongemerkt op ongeschikte middelen steunen.

Kies zelf de route

Voor een klein creatief idee: begin en varieer. Voor een concrete afspraak: vraag ontbrekende kerngegevens eerst. Voor een onduidelijk groot project: maak eerst een korte opzet. De kunst is niet om altijd meer tekst te vragen, maar om de volgende stap passend klein te maken.

Nuttige vragen

1. Is de tekst bedoeld voor een openbare uitnodiging of voor bestaande leden? 2. Wat moet de lezer na afloop doen? Deze antwoorden veranderen toon, benodigde uitleg en afsluiting.

Minder nuttig op dit moment

“Welke kleur heeft het logo?” helpt niet bij een korte tekst zonder ontwerp. “Wat is de volledige geschiedenis van de club?” is waarschijnlijk te breed. Achtergrond kan later nuttig worden als het doel daarom vraagt.

Vervolg na antwoord

De collega antwoordt: openbare uitnodiging, geïnteresseerden moeten informatie vragen bij de organisator. Nu kun je een concept vragen met een herkenbare eerste zin en een duidelijke actie, zonder meteen een heel communicatieplan te maken.

Voorbeeldantwoord

Eerste vragen kunnen zijn: “Wie spreekt en voor welk publiek?” en “Hoe lang mag de tekst duren?” Daarna heb je minstens één bevestigde bijdrage of anekdote nodig om het persoonlijk te maken. Prompt: “Help mij een afscheidstekst voorbereiden. Vraag eerst wie spreekt, voor wie en hoe lang. Vraag daarna om één bevestigde bijdrage. Verzin geen persoonlijke gebeurtenissen. Maak pas met die antwoorden een concept.” Meerdere vragen mogen in twee overzichtelijke stappen; het getal twee is hier een oefenbeperking, geen universele regel.

Voorbeeldantwoord

De woordlimiet botst met volledige titels én uitgebreide uitleg. Vervolg: “Maak eerst een korte uitnodiging van maximaal 50 woorden met datum, locatie en aanmeldactie. Maak daarnaast een apart programma met de zes titels, tijden en korte uitleg. Vraag mij om de ontbrekende gegevens voordat je invult.” Twee producten dienen twee doelen. Alleen “Doe je best” toevoegen lost de tegenstrijdigheid niet op.

Voorbeeld als richting

Je kunt twee zelfgeschreven zinnen geven en uitleggen wat je eraan waardeert: korte zinnen, gewone woorden, direct een praktische stap. Vraag niet alleen om “dezelfde stijl”, maar benoem welke kenmerken mogen terugkomen. Zo voorkom je dat een toevallig woord of onderwerp uit het voorbeeld onbedoeld steeds wordt herhaald.

Maak inhoud en stijl los

Zet duidelijk boven het voorbeeld dat het alleen de toon laat zien. Zet de nieuwe feiten apart. Een voorbeeld over een boekenruil mag geen boeken in een uitnodiging voor een tekenmiddag laten verschijnen. Die scheiding maakt je prompt leesbaarder en je controle eenvoudiger.

Leveranciersadvies in context

Anthropic, de maker van Claude, beschrijft in zijn documentatie hoe duidelijke instructies en relevante, gevarieerde voorbeelden toon en vorm kunnen sturen. Dat is productadvies, geen belofte dat elk model elk voorbeeld foutloos volgt. In de oefeningen gebruiken we originele korte teksten en controleren we welke kenmerken werkelijk zijn overgenomen.

Anthropic — Prompting best practices (gecontroleerd: 2026-10-29)

Een gerichte prompt

“Gebruik alleen de korte, uitnodigende zinnen van het stijlvoorbeeld. Neem geen feiten over de boekenruil over. Schrijf een uitnodiging met deze nieuwe wandelgegevens: 18 augustus, 10.00 uur, dorpspomp, één uur, aanmelden niet nodig.”

Mogelijk concept

“Zin om een uur samen te wandelen? We starten op 18 augustus om 10.00 uur bij de dorpspomp. Aanmelden is niet nodig.”

Controle

De uitnodigende vraag en korte zinnen zijn behouden. Er wordt niets over boeken gezegd. “Je hoeft niets voor te bereiden” is niet klakkeloos overgenomen: dat was een inhoudelijke afspraak uit een andere activiteit, niet alleen een stijlkenmerk.

Voorbeeldantwoord

Kenmerken: gewone woorden, korte zinnen, een concrete kleine actie. Prompt: “Schrijf in gewone woorden en korte zinnen een vrijwillige uitnodiging voor een team. Vrijdag mag ieder één idee voor beter werkoverleg voorstellen. Maximaal 40 woorden. Maak de actie concreet, zonder druk.” Concept: “Heb je een idee voor ons werkoverleg? Stel vrijdag één kleine verbetering voor. Meedoen mag, maar hoeft niet.” De voorbeeldzin over vandaag is niet overgenomen, want de nieuwe afspraak is vrijdag.

Voorbeeldantwoord

“Schrijf twee nuchtere beschrijvingen voor samen puzzelen, duur 45 minuten. Volg het patroon naam — concrete activiteit en tijd. Gebruik gewone taal, geen grote beloften. Gewenst voorbeeld: ‘Papieratelier — Maak in een uur een eenvoudige kaart met papier en stiften.’ Tegenvoorbeeld: ‘Een revolutionaire belevenis die je leven verandert.’ Dat is te opgeblazen.” Mogelijke beschrijving: “Puzzeltafel — Werk 45 minuten samen aan een legpuzzel.” Concrete handeling en tijd maken het bruikbaar; het belooft niet dat de puzzel afkomt.

Een vorm met betekenis

Vraag bij een vergelijking niet zomaar om “een tabel”, maar benoem de kolommen. Voor drie activiteitideeën kunnen dat naam, duur, benodigdheden en open vraag zijn. De kolommen dwingen nuttige verschillen naar voren. Een lege of onbekende waarde mag “onbekend” blijven; een mooi gevuld vakje is geen reden om informatie te verzinnen.

Maak het niet onnodig ingewikkeld

Een korte mail heeft zelden acht kopjes nodig. Een brainstorm hoeft niet meteen in een volledig projectplan. Kies de kleinste vorm die je doel ondersteunt. Als je later meer structuur nodig hebt, kun je gericht omzetten zonder alle inhoud opnieuw te laten bedenken.

Controleer ook de inhoud

Een fout in een keurige tabel blijft een fout. Beoordeel eerst of gegevens juist zijn overgenomen en pas daarna of de vorm prettig is. Bij een strakke woordlimiet kijk je bovendien of belangrijke informatie niet is verdwenen om het aantal woorden te halen.

Gevraagde structuur

Kolommen: taak, eigenaar, afgesproken moment, open punt. Neem alleen de notitie over. Zet onbekend waar iets ontbreekt. Een vraag of iets kan is nog geen bevestiging dat het geregeld is.

Mogelijke uitwerking

Stoelen regelen | Noor | vóór dinsdag | geen open punt genoemd. Zaalbeschikbaarheid navragen | Ravi | woensdag | beschikbaarheid nog niet bevestigd. Poster maken | onbekend | onbekend | eigenaar en datum kiezen.

Waarom dit helpt

Een tabel maakt de twee ontbrekende posterafspraken zichtbaar. Het zou verleidelijk zijn Noor ook de poster te geven, maar die opdracht staat niet in de bron. Structureren is hier ordenen, niet nieuwe besluiten nemen.

Voorbeeldantwoord

A: “Vergelijk drie namen in een tabel met naam, herkenbaarheid en mogelijk nadeel.” B: “Schrijf een persoonlijk bedankkaartje van maximaal 40 woorden in twee of drie zinnen.” C: “Maak een afvinklijst met materiaal, benodigde hoeveelheid als die gegeven is, en nog te controleren punt.” Een tabel ondersteunt vergelijking, maar maakt een bedankje onnodig afstandelijk. Voor een controle is een lijst vaak sneller bruikbaar. Er is geen universeel beste vorm.

Voorbeeldantwoord

Prompt: “Zet deze notitie om in een tabel met materiaal, hoeveelheid, verantwoordelijke en moment. Gebruik alleen de gegeven informatie. Schrijf onbekend bij ontbrekende gegevens. Notitie: Mila neemt donderdag vijf stiften mee. Er zijn acht deelnemers. Iemand moet papier regelen; hoeveelheid en naam zijn nog niet afgesproken.” Uitkomst: stiften | vijf | Mila | donderdag; papier | onbekend | onbekend | onbekend. Vraag: “Wie regelt hoeveel papier en wanneer?” Acht deelnemers betekent niet vanzelf acht vellen papier.

Benoem het concrete verschil

“Niet goed” vertelt niet wat er moet veranderen. “Behoud datum en aanmeldactie; vervang de grote beloften door gewone taal” is veel bruikbaarder. Noem wat al goed is, wat niet past en wat je daarvoor in de plaats wilt. Daarmee voorkom je dat een verbeterde toon ten koste gaat van juiste informatie.

Werk in korte rondes

Controleer eerst inhoud, dan structuur en daarna toon. Dat is een praktische volgorde voor onze teksten, geen harde regel voor ieder werkproces. Als je alles tegelijk verandert, wordt het moeilijker te zien welke aanpassing hielp. Bewaar daarom versies en geef elke ronde één hoofddoel.

Een vervolg is ook een opdracht

Plak bij een nieuw gesprek de relevante bron en huidige versie opnieuw mee. “Zoals hiervoor” werkt alleen als die context daadwerkelijk beschikbaar is. Laat je definitieve herbruikbare prompt zelfstandig leesbaar zijn, ook voor iemand die jouw eerdere gesprek niet heeft gezien.

Gerichte feedback

“Behoud alle datum-, tijd-, plaats- en aanmeldgegevens. Vervang alleen de overdreven openingszin door een rustige uitnodiging voor beginners. Voeg geen les, prijs of materiaalafspraak toe.”

Mogelijke nieuwe versie

“Wil je samen schaken als beginner? Kom op 8 oktober van 13.00 tot 15.00 uur naar zaal De Toren. Meld je vóór 4 oktober aan.”

Controle na de wijziging

Ook als je alleen de toon liet aanpassen, lees je de vaste afspraken opnieuw na. Een model kan meer veranderen dan gevraagd. De nieuwe versie is prettig omdat de formulering rustiger is én de gegeven feiten behouden zijn.

Voorbeeldantwoord

“Behoud datum en locatie. Voeg tijd 10.00–11.30 uur toe. Vervang ‘zoveel planten als je wilt’ door ‘maximaal twee planten per bezoeker’. Maak de toon uitnodigend zonder extra beloften.” Concept: “Zin om planten te ruilen? Kom op 21 april van 10.00 tot 11.30 uur naar de binnentuin. Neem maximaal twee planten per bezoeker mee.” De ontbrekende tijd en foutieve hoeveelheid zijn concreet hersteld.

Voorbeeldantwoord

V2: “Bedenk vijf namen voor een fictieve wandelgroep voor volwassenen die rustig willen wandelen.” Criteria: de naam klinkt rustig; de naam is begrijpelijk. Mogelijke V1-namen: “Stap Vooruit”, “De Kilometerclub”. Mogelijke V2-namen: “Op Ons Gemak”, “Rustig Rondje”. Je kunt bespreken of de tweede lijst beter bij de doelgroep past. Eén proef bewijst niet dat de toevoeging altijd werkt; andere formuleringen en variatie in antwoorden kunnen verschil maken.

Klein maar doelgericht

Gebruik drie eenvoudige proeven: een gewone situatie, een situatie met ontbrekende informatie en een situatie met een conflict. Schrijf vooraf op wat het antwoord moet doen. Je hoeft geen technisch testsysteem te bouwen. Een notitie met invoer, verwachting, uitkomst en oordeel is genoeg om je eigen keuzes zichtbaar te maken.

Wat leveranciers hierover zeggen

Anthropic beschrijft in zijn evaluatiedocumentatie het belang van specifieke succescriteria en taakgerichte testgevallen, waaronder uitzonderingen. De bron gaat ook over technische toepassingen; hier gebruiken we alleen het algemene principe van vooraf bepalen wat je gaat beoordelen. Onze kleine oefenset is geen statistisch bewijs van algemene betrouwbaarheid.

Anthropic — Define success criteria and build evaluations (gecontroleerd: 2026-10-29)

Beoordeel gedrag, niet alleen een cijfer

“Vraagt naar de ontbrekende datum” is duidelijker dan “krijgt een acht”. Noteer fouten in gewone woorden. Een model kan helpen mogelijke problemen te vinden, maar jouw gegeven bron en criteria bepalen of het resultaat de taak goed uitvoert.

Gewoon geval

Bron: tekenmiddag 4 maart, 14.00–15.00 uur, zaal Papier, aanmelden vóór 1 maart. Verwachting: alle vier afspraken juist in een korte tekst, geen extra voorzieningen.

Ontbrekend gegeven

Bron: tekenmiddag, 14.00–15.00 uur, zaal Papier, aanmelden vóór 1 maart. Datum ontbreekt. Verwachting: vraagt eerst op welke datum, niet zelf een datum bedenken.

Botsend gegeven

Bron: bovenaan staat 4 maart, in een latere regel 5 maart, zonder aanduiding welke geldt. Verwachting: benoemt het conflict en vraagt welke datum juist is. Niet stilzwijgend de laatste regel als waarheid kiezen.

Voorbeeldantwoord

A geslaagd voor de geteste afspraken. B niet geslaagd: een kerngegeven is verzonnen. C geslaagd: het conflict wordt zichtbaar gemaakt. Wijziging: “Ontbreekt de datum of spreken gegevens elkaar tegen, stel dan eerst een gerichte vraag en maak nog geen definitieve uitnodiging.” Test A en C opnieuw omdat een wijziging ook eerder goed gedrag kan beïnvloeden. Misschien gaat de prompt nu onnodig vragen stellen als alle informatie wel beschikbaar is.

Voorbeeldantwoord

Stop met stijlvarianten als alle afgesproken criteria gehaald zijn en geen concreet probleem meer overblijft. Stopregel: inhoud correct, actie duidelijk, maximaal 70 woorden, passend taalgebruik; daarna menselijke eindcontrole. Verder verbeteren is nodig bij bijvoorbeeld een verkeerde datum of onduidelijke aanmeldactie. Eindeloos kiezen tussen aardige zinnen kan meer tijd kosten dan het oplevert.

Van losse wens naar bruikbare vraag

Een promptmaker vraagt naar het onderwerp, stelt een voorlopige opdracht voor en zoekt ontbrekende informatie. Jij beoordeelt de suggesties vanuit je eigen situatie. Daardoor kun je eerder zien dat je bijvoorbeeld doelgroep, lengte of het gewenste gebruik nog niet had gekozen. Het gesprek vervangt je keuzes niet; het helpt ze zichtbaar maken.

Mijn oorspronkelijke superprompt

Op de volgende slide staat mijn Prompt Maker precies zoals in mijn blog. Je gebruikt hem als werkvorm om samen te verfijnen. De enthousiaste rolzin is geen bewijs van echte expertise. Een zelfgegeven score is evenmin een onafhankelijke kwaliteitsmeting: toets de gemaakte prompt met je eigen criteria en testgevallen.

Erik van der Veen — De beste ChatGPT-prompt (gecontroleerd: 2026-10-29)

Houd de regie

Geef korte, concrete antwoorden en corrigeer verkeerde aannames. Zeg nee als je nog niet wilt uitvoeren, ook wanneer de AI een hoge score geeft. Voor een eenvoudige taak kun je de hele intake overslaan en zelf direct een korte opdracht schrijven.

Wat je na het plakken doet

Wacht op de eerste vraag naar het onderwerp. Antwoord met één concrete taak, niet met je hele werkgeschiedenis. Bijvoorbeeld: “Ik wil drie verschillende namen voor een fictieve boekenruil vergelijken.”

Hoe je de uitkomst gebruikt

De gemaakte prompt is een concept. Controleer of hij de juiste taak, context en vorm bevat. Gebruik de score als aanleiding voor een gesprek, niet als bewijs dat het resultaat klopt. De tekst hieronder is ongewijzigd uit mijn blog overgenomen; de overige oefeningen laten zien hoe jij zelf beoordeelt.

Erik van der Veen — De beste ChatGPT-prompt (gecontroleerd: 2026-10-29)

Voorbeeldantwoord

Onderwerp: korte vrijwillige lunchactiviteit. Voorlopige prompt: “Bedenk drie ontspannende activiteiten voor vier collega’s, maximaal vijftien minuten, met tafel en papier. Geen wedstrijd of persoonlijke beoordeling. Geef per optie stappen en benodigdheden.” Suggestie: maak duidelijk of pennen beschikbaar zijn. Open vraag: mogen deelnemers bewegen of moet alles zittend kunnen? De intake maakt een echte keuze zichtbaar; hij hoeft geen verzonnen groepsproblemen op te lossen.

Voorbeeldantwoord

“Nee, nog niet uitvoeren. De activiteit moet vrijwillig zijn, maximaal vijftien minuten duren en zonder competitie werken. Herstel die drie afspraken.” Gecorrigeerd: “Bedenk drie vrijwillige, ontspannende activiteiten voor vier collega’s, elk maximaal vijftien minuten en zonder wedstrijd. Beschikbaar: tafel en papier. Vraag eerst naar andere noodzakelijke materialen.” Test: bevat iedere optie een uitvoerbare tijdsverdeling binnen vijftien minuten en geen winnaars? Het cijfer heeft de botsingen niet weggenomen.

Maak variabele onderdelen herkenbaar

Gebruik bijvoorbeeld [doelgroep], [bevestigde feiten] en [gewenste lengte]. Schrijf erbij wat in elk veld hoort. Een veld als [context] is vaak te vaag: een volgende gebruiker weet dan niet of je datum, toon of een heel dossier bedoelt. Een voorbeeldinvulling maakt het sjabloon begrijpelijker.

Verwijder gespreksafhankelijkheid

Zinnen als “gebruik de vorige stijl” en “neem de afspraken hierboven mee” werken niet zelfstandig. Zet het korte stijlvoorbeeld en de relevante afspraken in het sjabloon zelf, of maak er expliciete invulvelden voor. Bewaar geen echte persoonsgegevens alleen omdat ze toevallig in de proef stonden.

Geef een gebruiksaanwijzing mee

Noteer waarvoor het sjabloon bedoeld is, wanneer je het niet gebruikt en wat je achteraf controleert. Bewaar een versienummer en wijzigingsreden. Zo weet je later of “V3” een inhoudelijke verbetering was of alleen een mooiere openingszin.

Invulvelden

[activiteit] is wat mensen gaan doen. [doelgroep] is voor wie. [feiten] bevat bevestigde datum, tijd, plaats en aanmeldactie. [toon] bevat twee concrete stijlkenmerken, bijvoorbeeld korte zinnen en gewone woorden.

Gebruik en controle

Vul alle velden in vóór je de opdracht verstuurt. Bij ontbrekende kerngegevens moet eerst een vraag volgen. Controleer daarna alle afspraken naast je invoer en tel woorden. Gebruik dit sjabloon niet voor besluiten over mensen of ingewikkelde juridische communicatie zonder passende deskundige beoordeling.

Voorbeeldantwoord

Prompt: “Schrijf een conceptuitnodiging voor een papieratelier voor volwassenen. Bevestigde feiten: 7 november, 14.00–15.00 uur, zaal Vouw, aanmelden vóór 3 november bij de organisator. Gebruik gewone woorden en korte zinnen. Maximaal 70 woorden, met een duidelijke aanmeldactie. Stel bij ontbrekende of botsende kerngegevens eerst een vraag. Gebruik alleen bevestigde feiten.” Concept: “Zin om met papier te werken? Kom op 7 november van 14.00 tot 15.00 uur naar het papieratelier voor volwassenen in zaal Vouw. Meld je vóór 3 november aan bij de organisator.” Datum, tijd, plaats en aanmeldactie zijn aanwezig. Gratis materiaal is niet beloofd.

Voorbeeldantwoord

Vervanging: “Schrijf als een vriendelijke collega: direct, warm en zonder grote woorden.” Daarna volgen de bevestigde bijdrage, namens wie je schrijft en de woordlimiet. Een rol is nuttig wanneer die perspectief of stijl verduidelijkt, bijvoorbeeld een geduldige docent die iets aan beginners uitlegt. Grote kwalificaties en perfectieclaims voegen geen controleerbare informatie toe en maken een fout antwoord niet juist.

Drie verschillende doelen

Een tekstprompt bewaart feiten en helpt de lezer. Een ideeënprompt levert verschillende richtingen binnen grenzen. Een ordenprompt maakt structuur en ontbrekende gegevens zichtbaar. Zo oefen je niet drie varianten van dezelfde brief, maar drie manieren waarop AI je werk kan ondersteunen.

Bewaar de hele werkwijze

Bij elke prompt horen invulvelden, een volledig fictief ingevuld voorbeeld, een controlelijst en minstens twee testgevallen. Schrijf ook wanneer je een vervolgvraag verwacht. Dit kost iets meer voorbereiding dan alleen een mooie opdracht kopiëren, maar voorkomt dat je later moet raden waarvoor je hem had gemaakt.

Maak het overzicht klein

Geef ieder sjabloon een herkenbare naam en versie. Voeg één zin toe over het gebruiksdoel. Je hoeft geen speciale software te installeren: een notitie of drie vellen papier is genoeg. Gebruik uitsluitend informatie die je mag verwerken en kies bij twijfel een fictieve variant.

Sjabloon

“Schrijf namens [afzender] een warm bedankje aan [ontvanger of neutrale aanduiding] voor [bevestigde bijdrage]. Maximaal 45 woorden, gewone taal, geen rijm. Verzin geen gelegenheid of prestatie. Ontbreekt de bijdrage, vraag die dan eerst.”

Ingevuld voorbeeld

Afzender: team. Ontvanger: vrijwilliger. Bijdrage: klaarzetten van twaalf stoelen. Mogelijke tekst: “Bedankt voor het klaarzetten van de twaalf stoelen. Fijn dat je ons daarbij hielp! Een warme groet van het team.”

Twee proeven en controle

Proef A: alle velden gevuld → verwacht een kort bedankje met de juiste bijdrage. Proef B: bijdrage leeg → verwacht eerst een vraag. Controle: bijdrage klopt, geen extra prestatie, maximaal 45 woorden. Bewaar uitkomsten als handmatig voorbeeld of echte testrun; haal die twee niet door elkaar.

Voorbeeldantwoord

Voorbeeldkaart “Uitnodiging V1”: doel een korte praktische uitnodiging. Sjabloon: “Schrijf een conceptuitnodiging voor [activiteit], bedoeld voor [doelgroep]. Bevestigde feiten: [datum], [tijd], [plaats] en [aanmeldactie]. Schrijf maximaal 70 woorden in gewone taal met een duidelijke aanmeldactie. Gebruik alleen bevestigde feiten. Ontbreekt een kerngegeven of spreken gegevens elkaar tegen? Stel eerst een gerichte vraag en schrijf nog geen uitnodiging.” Veldinstructie: feiten zijn bevestigd, geen wensen. Voorbeeldinvoer: puzzelmiddag voor volwassenen, 2 december 14.00–15.00 uur, zaal Stuk, aanmelden vóór 28 november bij organisator. Antwoord: “Kom op 2 december van 14.00 tot 15.00 uur naar de puzzelmiddag voor volwassenen in zaal Stuk. Meld je vóór 28 november aan bij de organisator.” Criteria: alle afspraken kloppen; actie duidelijk. Proef A volledig → uitnodiging. Proef B datum ontbreekt → eerst datum vragen. Neem de volledige regels uit je sjabloon mee; “zoals hierboven” is niet zelfstandig.

Voorbeeldantwoord

Sjabloon: “Bedenk een rustige, speelse en gezamenlijke pauzeactiviteit voor [aantal] volwassenen, maximaal [minuten] minuten. Beschikbaar: [middelen]. Geen scherm; vrijwillig. Geef per optie stappen en benodigdheden. Meld ontbrekende middelen.” Ingevuld: zes volwassenen, vijftien minuten, papier en pennen. Ideeën: rustig een klein patroon tekenen; speels samen een fantasiewoord maken; gezamenlijk een kort verhaal om de beurt aanvullen. Dat zijn verschillende handelingen, niet alleen andere titels. Test zonder pennen: verwacht mondelinge of andere uitvoerbare alternatieven, geen schrijfactiviteit die stilzwijgend pennen veronderstelt. Controleer zelf tijd en middelen.

Vraag om concrete aanwijzingen

Vraag bijvoorbeeld: “Welke zin wijkt af van de bron, en wat staat daar letterlijk wel?” Dat geeft je iets om na te kijken. Een algemene score van negen op tien zegt minder over de precieze fout. Controleer de aangewezen passage zelf; ook een kritiekpunt kan onjuist zijn.

Begrijp de bron van deze nuance

OpenAI legt in zijn helpcentrum uit dat ChatGPT onjuiste of misleidende antwoorden kan geven en soms zeker klinkt terwijl het antwoord niet klopt. Belangrijke informatie moet daarom met betrouwbare bronnen worden gecontroleerd. Dat geldt ook wanneer het model zijn eigen tekst beoordeelt.

OpenAI — Does ChatGPT tell the truth? (gecontroleerd: 2026-10-29)

Kies wat in deze taak telt

Bij namen bedenken mag smaak een grote rol spelen. Bij een planning moeten tijden optellen en afspraken behouden blijven. Stel niet overal hetzelfde zware controleproces in, maar laat de controle passen bij het gebruik en de gevolgen. Voor deze oefencursus vergelijk je met de meegeleverde fictieve bron.

Een onterechte beoordeling

Een fictieve AI-beoordelaar zegt: “Alles klopt, 10/10.” Toch wijkt de eindtijd af en is het maximum minder precies weergegeven.

Een controleerbare beoordeling

Vergelijk per afspraak: datum 11 januari klopt; begintijd 10.00 klopt; eindtijd moet 11.00 zijn; maximaal zes plaatsen moet als maximum herkenbaar blijven; aanmelden vóór 7 januari klopt.

De les voor je promptset

Vraag om concrete verschillen, maar laat de bron beslissen. Herstel naar “11 januari van 10.00 tot 11.00 uur; maximaal zes plaatsen; aanmelden vóór 7 januari”. Een hoge score vervangt die vergelijking niet.

Voorbeeldantwoord

Sjabloon: “Orden de volgende notitie in actie, eigenaar, moment en open punt. Gebruik uitsluitend de notitie; zet onbekend waar iets ontbreekt. Meld tegenstrijdigheden apart en kies niet zelf. Notitie: [volledige notitie].” Verwacht: drie scharen brengen | Sam | maandag | geen genoemd; papier regelen | onbekend | onbekend | hoeveelheid en eigenaar onbekend; locatie bevestigen | onbekend | vrijdag | locatie nog niet bevestigd. Zes deelnemers bepaalt niet hoeveel papier nodig is. Conflicttest: “Sam brengt maandag scharen” én “Sam brengt dinsdag scharen” zonder correctie → vraag welk moment geldt.

Voorbeeldantwoord

Voorbeeldlog: Uitnodiging V1 / datum ontbreekt / verwacht vraag / simulatie geeft toch 2 december / niet geslaagd / expliciet “schrijf nog geen uitnodiging bij ontbrekende datum” toevoegen. V2 opnieuw testen op volledig én onvolledig geval. Ideeën V1 controleert middelen en echte variatie. Ordenen V1 controleert onbekende eigenaar en conflict. Vermeld eerlijk “handmatig doorgenomen” als je geen tool gebruikte; dat is voorbereiding, geen gemeten modelgedrag. De set is klaar voor een kleine proef als iedere kaart zelfstandig leesbaar is en je weet wat je nog moet controleren.